IMD Heatwave Alert | દેશના અનેક ભાગોમાં કાળઝાળ ગરમીએ કડોકો વર્તાવ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગના (IMD) જણાવ્યા અનુસાર, દિલ્હીમાં 45 ડિગ્રી અને નાગપુરમાં 46 ડિગ્રી સેલ્સિયસ (Celsius) સુધી તાપમાન નોંધાયું છે. જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં પારો 48 ડિગ્રીની નજીક પહોંચી ગયો છે. હવામાન વિભાગે આગામી 4 થી 5 દિવસ સુધી પૂર્વ રાજસ્થાન, મધ્ય ભારતના કેટલાક ભાગો, ઉત્તર પ્રદેશ, હરિયાણા, દિલ્હી, પંજાબ, પૂર્વ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના કેટલાક વિસ્તારોમાં તીવ્ર હીટવેવની (Heatwave) ચેતવણી જાહેર કરી છે.
દેશની રાજધાની દિલ્હી (Delhi) કાળઝાળ ધૂપ અને ભીષણ ગરમીથી બેહાલ છે, તો નાગપુર 46 ડિગ્રી સેલ્સિયસ પર સળગી રહ્યું છે. રાજસ્થાનના કેટલાક વિસ્તારોમાં તાપમાન 48°C ની નજીક પહોંચી ગયું છે. હવામાન વિભાગના હીટ મેપ (Heat Map) અને અગાઉથી જાહેર કરાયેલા અહેવાલ પરથી સ્પષ્ટ સંકેતો મળી રહ્યા છે કે ઉત્તર ભારત, મધ્ય ભારત અને પશ્ચિમ ભારતનો મોટો હિસ્સો ભીષણ ગરમીની લપેટમાં છે.
ક્યાં-ક્યાં એલર્ટ જાહેર કરાયું?
હવામાન વિભાગે આગામી 4 થી 5 દિવસ (18 થી 22 મે સુધી) માટે હીટવેવથી લઈને સિવિયર હીટવેવની (Severe Heatwave) ચેતવણી આપી છે. દિલ્હી-એનસીઆર (Delhi-NCR), પંજાબ, હરિયાણા અને ચંડીગઢમાં સિવિયર હીટવેવની સ્થિતિ બની શકે છે. મહત્તમ તાપમાન 43-46°C વચ્ચે રહેવાની સંભાવના છે, જ્યારે લઘુત્તમ તાપમાન પણ 25-28°C ની આસપાસ રહેવાથી રાત પણ ગરમ રહેશે. રાજસ્થાનના પશ્ચિમ વિસ્તારોમાં તો તાપમાન 47°C થી ઉપર નોંધાઈ ચૂક્યું છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત અને મધ્ય ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારો રેડ એલર્ટ (Red Alert) ઝોનમાં આવી ગયા છે.
ગરમી વધવાનું મુખ્ય કારણ શું?
IMD ના જણાવ્યા અનુસાર, ઉત્તર-પશ્ચિમ તરફથી આવતા સૂકા પવનો (Dry Winds) અને આકાશ બિલકુલ સાફ હોવાને કારણે ગરમી સતત વધી રહી છે. દિવસના સમયે 20-30 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ગરમ પવનો ફૂંકાઈ રહ્યા છે, જે ધૂળની ડમરીઓ પણ ઉડાડે છે. રાત્રિનું તાપમાન પણ સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાને કારણે લોકોને ગરમીથી કોઈ રાહત મળી રહી નથી.
જનજીવન અને પાવર ગ્રીડ પર ભારે અસર
ભીષણ ગરમી અને લૂના કારણે હીટ સ્ટ્રોક (Heat Stroke), ડિહાઇડ્રેશન (Dehydration), થાક અને ચામડીના રોગો વધી રહ્યા છે. હોસ્પિટલોમાં (Hospitals) ગરમી સંબંધિત દર્દીઓની સંખ્યામાં મોટો વધારો થયો છે. ખેતી અને પશુધનની વાત કરીએ તો પાક સુકાઈ જવાનો ખતરો ઊભો થયો છે. દિલ્હી, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં જળસ્તર ઝડપથી નીચે જઈ રહ્યું છે. એર કંડિશનર (Air Conditioner) અને કુલરના સતત વપરાશને કારણે વીજળીનો વપરાશ રેકોર્ડ (Record) સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જેનાથી પાવર ગ્રીડ (Power Grid) પર દબાણ વધ્યું છે.
લૂ અને ગરમીથી બચવાના ઉપાયો
આરોગ્ય નિષ્ણાતોએ લોકોને બપોરે 12 વાગ્યાથી 4 વાગ્યાની વચ્ચે બિનજરૂરી બહાર નીકળવાનું ટાળવા અપીલ કરી છે. તરસ ન લાગે તો પણ પૂરતું પાણી પીતા રહો. ઓઆરએસ (ORS), નાળિયેર પાણી અને ઘરગથ્થુ પીણાંનો ઉપયોગ કરો. હળવા અને સુતરાઉ કપડાં પહેરો તેમજ માથા પર ટોપી કે કપડું જરૂર રાખો. હવામાન વિભાગના લાંબા ગાળાના પૂર્વાનુમાન મુજબ, કેરળમાં (Kerala) ચોમાસું 26 મેની આસપાસ દસ્તક આપી શકે છે, પરંતુ ઉત્તર અને મધ્ય ભારતને ગરમીથી રાહત મેળવવામાં હજુ સમય લાગશે.