India Russia Oil US | ભારત અને અમેરિકા (US) વચ્ચે થયેલી તાજેતરની ટ્રેડ ડીલ (Trade Deal) બાદ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા મામલે ચાલી રહેલી તમામ અટકળો પર હવે પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે. અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો (Marco Rubio) ના તાજેતરના નિવેદનથી સ્પષ્ટ થયું છે કે ભારત પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા (Strategic Autonomy) જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યું છે. અમેરિકાએ સ્વીકાર્યું છે કે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા પર ભારત પર કોઈ પ્રતિબંધ લાગ્યો નથી.
મ્યુનિખ સિક્યોરિટી કોન્ફરન્સમાં મહત્ત્વનો ખુલાસો
જર્મનીમાં આયોજિત ‘મ્યુનિખ સિક્યોરિટી કોન્ફરન્સ’ (Munich Security Conference) દરમિયાન અમેરિકન વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન ખેંચતું નિવેદન આપ્યું હતું. રુબિયોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની નવી ટ્રેડ ડીલ છતાં, ભારતે રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનું કોઈ વચન આપ્યું નથી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતે માત્ર ‘વધારાના’ (Additional) રશિયન તેલની ખરીદી ન કરવાની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે, જેનો અર્થ એ છે કે ભારત અત્યારે જેટલા પ્રમાણમાં તેલ ખરીદી રહ્યું છે તે ચાલુ રાખી શકશે.
‘વધારાના તેલ’ (Additional Oil) નો અર્થ અને ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા
અમેરિકન વિદેશ મંત્રીના નિવેદનમાં વપરાયેલો ‘વધારાના’ શબ્દ અત્યંત વ્યૂહાત્મક છે. આ સાબિત કરે છે કે ભારત પર રશિયા સાથેનો વેપાર રોકવા માટે કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ નથી. ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) માટે રશિયાનું સસ્તું તેલ અનિવાર્ય છે. ભારત તેની જરૂરિયાત મુજબ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે, પરંતુ તેની માત્રામાં કોઈ મોટો ઉછાળો નહીં કરે. આ સમજૂતી ભારત અને અમેરિકા બંને માટે એક મધ્યમ માર્ગ સમાન છે.
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરનું મક્કમ વલણ
ભારતીય વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે (S. Jaishankar) અગાઉ પણ અનેકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની ઉર્જા નીતિ કોઈપણ રાજકીય દબાણને આધીન નથી. તે સંપૂર્ણપણે કિંમત, ઉપલબ્ધતા અને જોખમ (Price, Availability and Risk) પર આધારિત છે. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો, રશિયન તેલની આયાત જે 2025ના મધ્યમાં 20 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ હતી, તે હાલમાં 12 લાખ બેરલની આસપાસ છે. આ ફેરફાર બજારની સ્થિતિને કારણે છે, નહીં કે કોઈ બાહ્ય દબાણને કારણે.
ટ્રમ્પ પ્રશાસન અને ભારતની વિદેશ નીતિ
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ભારત સાથેના વ્યાપારી સંબંધો મજબૂત કરવા ઈચ્છે છે. આ ટ્રેડ ડીલ બાદ ભારત અમેરિકા કે વેનેઝુએલા પાસેથી પણ તેલ ખરીદી શકે છે, પરંતુ રશિયા સાથેના જૂના સંબંધોને તે જોખમમાં મૂકશે નહીં. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ (Russia-Ukraine War) વચ્ચે પણ ભારતે સંતુલિત અભિગમ અપનાવીને પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો (National Interest) ને સર્વોપરી રાખ્યા છે.
ટૂંકમાં, માર્કો રુબિયોનું નિવેદન એ વાતની કબૂલાત છે કે અમેરિકા હવે ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિને સ્વીકારી રહ્યું છે. ભારત પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવા માટે સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર છે.
About The Author
