સરહદ પર પોતાના ઘૂસણખોરોને જોઇ બાંગ્લાદેશ ડઘાયું, ભૂલ સ્વિકારવાને બદલે ભારત પર લગાવ્યો આરોપ

India Bangladesh Border | પશ્ચિમ બંગાળ (West Bengal) માં સરકાર બન્યા પછી અને તેની નીતિઓના કારણે બાંગ્લાદેશથી આવેલા પ્રવાસીઓ હવે સરહદ તરફ પરત ફરી રહ્યા છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં સરહદ પર ઘૂસણખોરોને જોઈને બાંગ્લાદેશ બોખલાઈ ગયું છે.

હવે તે ભારત પર આરોપ લગાવી રહ્યું છે કે ભારતીય સુરક્ષા દળો ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને જબરદસ્તીથી બાંગ્લાદેશની સરહદમાં ધકેલી (Push-In) રહ્યા છે. આ ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓની અદલાબદલીને લઈને બંને દેશો વચ્ચે ફરી એકવાર ગંભીર કૂટનીતિક અને સૈન્ય ગતિરોધ ઊભો થયો છે.

બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશ (Border Guard Bangladesh – BGB) એ દાવો કર્યો છે કે ભારતીય સુરક્ષા દળોએ છેલ્લા 24 કલાકમાં અનેકવાર ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓને બાંગ્લાદેશી સરહદમાં ધકેલવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. બીજીબી (BGB) ના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે ભારતીય સત્તાવાળાઓ દ્વારા સરહદના જુદા જુદા ભાગોમાંથી લોકોને ગેરકાયદેસર રીતે સરહદ પાર કરાવવાના ઓછામાં ઓછા 10 પ્રયાસોને નિષ્ફળ બનાવ્યા છે.

બાંગ્લાદેશના આ આરોપોએ બંને પડોશી દેશો વચ્ચે તાજેતરના મહિનાઓમાં સંબંધો સુધારવા માટે કરવામાં આવી રહેલા રાજદ્વારી પ્રયાસો પર પાણી ફેરવી દીધું છે. ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે 4000 કિલોમીટરથી વધુ લાંબી આંતરરાષ્ટ્રીય જમીની સરહદ છે, જે વિશ્વની સૌથી લાંબી સરહદોમાંની એક છે. નદીઓ, પર્વતો અને ગીચ જંગલો જેવા અત્યંત જટિલ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાંથી પસાર થવાને કારણે આ સરહદ પર ચોવીસ કલાક દેખરેખ રાખવી બંને દેશોના સુરક્ષા દળો માટે હંમેશાં એક મોટો પડકાર રહ્યો છે.

બાંગ્લાદેશી સરહદ રક્ષકોના આ તીખા આરોપો પર હાલમાં નવી દિલ્હીમાં ભારતીય પક્ષ તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આવી નથી. ભારતના સીમા સુરક્ષા બળ (Border Security Force – BSF) અને વિદેશ મંત્રાલયે આ મામલે પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નોનો તાત્કાલિક કોઈ જવાબ આપ્યો નથી. જોકે, ભારતના સરહદી રાજ્યો જેવા કે ત્રિપુરા, પશ્ચિમ બંગાળ અને આસામમાં સત્તાધારી ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) લાંબા સમયથી ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓ અને ઘૂસણખોરીની સમસ્યાને પોતાની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતાઓમાં સામેલ કરતી આવી છે.

પુશ-ઇનનો વિવાદ અને બાંગ્લાદેશની કડક સૈન્ય ચેતવણી

પુશ-ઇનના મામલે બોર્ડર ગાર્ડ બાંગ્લાદેશે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે કોઈ પણ સંજોગોમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ કે જૂથને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પાર કરીને ગેરકાયદેસર રીતે બાંગ્લાદેશના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરવા દેવામાં આવશે નહીં. આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ વ્યવસ્થાપનના સ્થાપિત નિયમો, પ્રોટોકોલ (Protocol) અને બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય કરારોનું ઉલ્લંઘન કરનારા કોઈ પણ પ્રયાસનો પૂરી તાકાતથી વિરોધ કરવામાં આવશે.

આ કૂટનીતિક ખેંચતાણ વચ્ચે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે ભૂતકાળમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારત સરકારે બાંગ્લાદેશથી ભારતમાં ગેરકાયદેસર રીતે રહી રહેલા 2860 થી વધુ શંકાસ્પદ બાંગ્લાદેશી નાગરિકોની નેશનાલિટી વેરિફિકેશન (Nationality Verification) માટે વિનંતી કરી હતી. પરંતુ ઔપચારિક ચેનલોના બદલે સરહદ પર થઈ રહેલી આ કથિત ખેંચતાણે જમીની પરિસ્થિતિ બગાડી દીધી છે.

રાજદ્વારી ચેનલોના બદલે અનૌપચારિક પદ્ધતિઓ સામે ઢાકાનો વાંધો

બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકાર અને ત્યાંના રાજદ્વારીઓએ એ વાત પર વારંવાર ભાર મૂક્યો છે કે ગેરકાયદેસર પ્રવાસીઓની ઓળખ અને તેમની વાપસી માટે એક ચોક્કસ કાનૂની અને રાજદ્વારી માળખું પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં છે.

ઢાકા (Dhaka) નું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે જો ભારતમાં કોઈ વ્યક્તિ ગેરકાયદેસર રીતે રહેતી હોય અને તે ખરેખર બાંગ્લાદેશી નાગરિક સાબિત થાય, તો તેને સ્થાપિત આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને ઔપચારિક રાજદ્વારી ચેનલો (Diplomatic Channels) દ્વારા જ પરત મોકલવી જોઈએ.

આ વધતા તણાવને ઓછો કરવા અને બંને દેશો વચ્ચેના આ ગતિરોધને ઉકેલવા માટે હવે સૈન્ય અને કૂટનીતિક સ્તરે વાતચીતની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. આ અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દાને નવી દિલ્હીમાં આયોજિત થનારી બંને દેશોના સરહદી દળોના મહાનિર્દેશક (Director General) સ્તરની દ્વિવાર્ષિક વાર્તામાં પ્રમુખતાથી ઉઠાવવામાં આવશે.

આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક 8થી 11 જૂન સુધી યોજાવા જઈ રહી છે, જ્યાં ભારતના BSF અને બાંગ્લાદેશના BGBના ટોચના કમાન્ડરો સામસામે બેસીને સરહદ વ્યવસ્થાપન, ઘૂસણખોરી અને કથિત ‘પુશ-ઇન’ ના કેસો પર પોતપોતાના અહેવાલો શેર કરશે.