બીમારી કે દવાઓ વચ્ચે એકાદશી વ્રત રાખવું કેટલું યોગ્ય? જાણો શું કહે છે હિન્દુ શાસ્ત્રોના નિયમો

Ekadashi Vrat | હિન્દુ ધર્મમાં એકાદશીના વ્રતનું વિશેષ મહત્વ છે, જે સાધકના પાપોનું શમન કરી ભગવાન વિષ્ણુની (Lord Vishnu) અપાર કૃપા અપાવે છે.

જોકે, ઘણા લોકો એ મૂંઝવણમાં હોય છે કે શું બીમારી કે દવાઓ ચાલતી હોય ત્યારે આ વ્રત રાખી શકાય? શાસ્ત્રો અનુસાર, ભક્તિ માટે શરીરનું સ્વસ્થ રહેવું અત્યંત આવશ્યક છે. જો સ્વાસ્થ્યને અવગણીને વ્રત કરવામાં આવે તો મન ભક્તિમાં પરોવાતું નથી, જે વ્રતનો મુખ્ય હેતુ પૂરો કરતું નથી.

જો કોઈ વ્યક્તિ ગંભીર બીમારીથી પીડાતી હોય અથવા નિયમિત દવાઓ લેવી અનિવાર્ય હોય, તો શાસ્ત્રોમાં તેને છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. આવા સાધકો નિર્જળા વ્રત રાખવાને બદલે ફલાહાર (Fruit Diet) સાથે વ્રત કરી શકે છે.

જો દવા લેવા માટે ભોજન જરૂરી હોય, તો હળવો ખોરાક અથવા દૂધ લઈને દવા લઈ શકાય છે. વ્રત દરમિયાન જો સ્વાસ્થ્ય વધુ લથડે તો તેને તોડવું દોષ માનવામાં આવતો નથી; આવી સ્થિતિમાં પ્રભુ પાસે ક્ષમા માંગવી પૂરતી છે.

આ નિયમો બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને વૃદ્ધો માટે પણ સમાન રીતે લાગુ પડે છે. એકાદશીના દિવસે તુલસીના પાન તોડવા નહીં અને ચોખાનું સેવન વર્જિત છે.

બીજા દિવસે સૂર્યોદય બાદ વિધિવત રીતે પારણાં (Parana) કરવા જોઈએ. યાદ રાખવું કે વ્રત એ શ્રદ્ધાનો વિષય છે, જેમાં જીવના જોખમે ભૂખ્યા રહેવાની શાસ્ત્રો ક્યારેય સલાહ આપતા નથી.