- RBIના ડેપ્યુટી ગવર્નરે કહ્યું: ‘ક્રિપ્ટો માત્ર કોડનો એક ટુકડો, આંતરિક મૂલ્ય નથી’
નવી દિલ્હી: ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક (RBI)ના ડેપ્યુટી ગવર્નર ટી. રબી શંકરે ક્રિપ્ટોકરન્સી અંગે પોતાનું અત્યંત કડક વલણ ફરી એકવાર સ્પષ્ટ કર્યું છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે ક્રિપ્ટોકરન્સી ન તો કોઈ ચલણ (કરન્સી) છે કે ન તો કોઈ નાણાકીય સંપત્તિ. તેમના મતે, ક્રિપ્ટો ફક્ત ‘કોડનો એક ટુકડો’ છે.
ક્રિપ્ટોમાં નાણાંના મૂળભૂત ગુણોનો અભાવ: એક કાર્યક્રમમાં બોલતા, રબી શંકરે જણાવ્યું કે ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં કોઈ આંતરિક (Intrinsic) મૂલ્ય નથી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ક્રિપ્ટોમાં નાણાંના મૂળભૂત ગુણોનો અભાવ છે, કારણ કે:
-
તેની પાછળ કોઈ જારીકર્તાની ગેરંટી નથી.
-
પેમેન્ટનું કોઈ વચન નથી.
-
તેની કિંમત સંપૂર્ણપણે અટકળો પર આધારિત છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે પરંપરાગત કરન્સી અથવા બેન્ક ડિપોઝિટ્સ વિશ્વસનીય જારીકર્તાના વાયદા અને ભરોસા પર આધારિત હોય છે, જ્યારે ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં આવી કોઈ વિશેષતા નથી. ક્રિપ્ટોકરન્સી નાણાંની વ્યાખ્યા બદલી નાખવાનો જે દાવો કરે છે તે સાચો નથી.
ક્રિપ્ટો ટ્રેડિંગ એક પ્રકારનું જુગાર: ડેપ્યુટી ગવર્નરે ક્રિપ્ટો ટ્રેડિંગને ‘જુગાર’ સાથે સરખાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે કોઈ પણ આધાર વિનાની ક્રિપ્ટોકરન્સી, જે ગણિતીય વિજ્ઞાનના દાવ પર આધારિત છે, તે સંપૂર્ણપણે જુગાર છે. તેમના મતે, ક્રિપ્ટો ટ્રેડર્સ માત્ર કોઈ ઘટના અથવા સમાચારના આધારે કિંમતોમાં થતા ઉતાર-ચઢાવ પર દાવ લગાવે છે.
ભારતમાં ક્રિપ્ટોનું વર્તમાન સ્ટેટસ: ભારતમાં ક્રિપ્ટોકરન્સી પર ટ્રેડિંગ અથવા ટ્રાન્ઝેક્શન સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત અથવા ગેરકાયદેસર નથી, પરંતુ તેના પર ભારે ટેક્સ લગાવવામાં આવે છે. RBI સતત ક્રિપ્ટોના જોખમો વિશે ચેતવણી આપી રહ્યું છે અને સતર્ક વલણ અપનાવી રહ્યું છે.
નોંધ: ભારત સરકારે ઓગસ્ટ 2025માં ‘ઓનલાઈન ગેમિંગને પ્રોત્સાહન અને નિયમન અધિનિયમ, 2025’ હેઠળ તમામ રિયલ-મની ગેમિંગ એપ્સ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે, જે 1 ઓક્ટોબર 2025થી લાગુ છે.