Internet addiction: આજના યુગમાં ઇન્ટરનેટ વિના જીવનની કલ્પના કરવી મુશ્કેલ છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ સગવડ ક્યારે જીવલેણ વ્યસન (Internet addiction) બની જાય છે? તાજેતરમાં બહાર આવેલા એક અહેવાલ મુજબ, ‘ડિજિટલ એડિક્શન’ (Digital Addiction) હવે એક ગંભીર માનસિક સમસ્યા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે, જે વ્યક્તિના સામાજિક અને અંગત જીવનને બરબાદ કરી રહ્યું છે.
મુખ્ય સમાચાર અહેવાલ:
૧. એક પીડિતની આપવીતી: ઈઝાબેલ નામની એક મહિલાએ પોતાનો અનુભવ શેર કરતા જણાવ્યું કે તે વર્ષો સુધી ઇન્ટરનેટના એવા વ્યસનમાં હતી કે તે આખો દિવસ અને રાત માત્ર સ્ક્રીન સામે વિતાવતી હતી. તે દરરોજ રાત્રે વહેલા સૂવાનું નક્કી કરતી, પણ તેનું મગજ તેને ફરીથી ઓનલાઇન જવા મજબૂર કરતું. તે કહે છે, “હું મારું જીવન જીવતી નહોતી, પણ માત્ર બીજાના જીવનને ઓનલાઇન જોતી હતી.”
૨. શું છે આ વ્યસન? નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ઇન્ટરનેટ એડિક્શનમાં માત્ર ગેમિંગ જ નહીં, પણ સોશિયલ મીડિયાનો અતિરેક, ઓનલાઇન શોપિંગ, પોર્નોગ્રાફી અને સતત વીડિયો જોવાની આદતનો સમાવેશ થાય છે. આ એક એવી સ્થિતિ છે જ્યાં વ્યક્તિ ચાહવા છતાં પણ પોતાને રોકી શકતી નથી.
૩. મગજ પર થતી અસર: જ્યારે આપણે ઓનલાઇન કંઈક નવું જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણા મગજમાં ‘ડોપામાઈન’ (Dopamine) નામનું રસાયણ મુક્ત થાય છે. આ એક ‘રિવોર્ડ સિસ્ટમ’ની જેમ કામ કરે છે, જે આપણને ડ્રગ્સ જેવો જ આનંદ આપે છે અને આપણને વારંવાર ઇન્ટરનેટ પર પાછા આવવા પ્રેરે છે.
૪. ગંભીર પરિણામો: ડિજિટલ વ્યસનને કારણે લોકોમાં ડિપ્રેશન (હતાશા), એન્ઝાયટી (ચિંતા) અને સામાજિક અલગતા વધી રહી છે. છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં આવા કેસોમાં બમણો વધારો થયો છે. તે પારિવારિક સંબંધો અને નોકરી-ધંધા પર પણ ઘાતક અસર કરે છે.
૫. બચવાનો ઉપાય: ‘ટ્રાફિક લાઈટ’ ટેકનિક થેરાપિસ્ટ દ્વારા આ વ્યસનમાંથી બહાર આવવા માટે એક ખાસ પદ્ધતિ સૂચવવામાં આવી છે:
-
લાલ (Red): એવી પ્રવૃત્તિઓ જે સંપૂર્ણ બંધ કરવી (જેમ કે એકલા બેસીને કલાકો સુધી ફિલ્મો જોવી).
-
પીળી (Yellow): એવી બાબતો જે મર્યાદિત સમય માટે જ કરવી (સોશિયલ મીડિયા).
-
લીલી (Green): જરૂરી કામો માટે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ (ઈમેલ કે સંગીત).
નિષ્કર્ષ: ઇન્ટરનેટ એક સાધન છે, માલિક નહીં. ઈઝાબેલની જેમ જો સમયસર જાગૃત થઈને ટેકનોલોજીનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરવામાં આવે, તો જ વાસ્તવિક દુનિયાની સુંદરતા માણી શકાય છે.
About The Author
