India-EU FTA Auto Sector | લગભગ 18 વર્ષની લાંબી વાટાઘાટો અને અસંખ્ય બેઠકો બાદ, ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) એ 28 જાન્યુઆરીએ એક ઐતિહાસિક મુક્ત વ્યાપાર કરાર (Free Trade Agreement) ની જાહેરાત કરી છે. આ કરાર હેઠળ, યુરોપથી આયાત કરવામાં આવતી કાર પરની મૂળભૂત કસ્ટમ ડ્યુટી (Basic Customs Duty) 70% થી ઘટાડીને તબક્કાવાર રીતે 10% કરવામાં આવશે.
શું બદલાશે ભારતીય ઓટો માર્કેટમાં?
આ કરાર યુકે (UK) સાથેના અગાઉના કરાર કરતા વધુ ઊંડો પ્રભાવ પાડશે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે યુરોપ પાસે વિશાળ ઓટોમોટિવ ઇન્ડસ્ટ્રી (Automotive Industry) છે. આ કરારથી માત્ર સીધી આયાત થતી કાર જ નહીં, પરંતુ ભારતમાં એસેમ્બલ થતી લક્ઝરી કાર જેમ કે મર્સિડીઝ-બેન્ઝ (Mercedes-Benz) અને BMW ના ભાવમાં પણ મોટો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે.
ભારતીય દિગ્ગજોનું શું કહેવું છે?
શું આ કરાર ટાટા મોટર્સ (Tata Motors) અને મહિન્દ્રા (Mahindra) જેવી સ્થાનિક કંપનીઓ માટે મુશ્કેલી ઊભી કરશે? મહિન્દ્રા ગ્રુપના CEO અનીશ શાહના જણાવ્યા અનુસાર, આ કરારથી ઉદ્યોગની સ્પર્ધાત્મક ગતિશીલતામાં ખાસ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી. ટાટા મોટર્સના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર શૈલેષ ચંદ્રાએ પણ જણાવ્યું છે કે તેઓ આ કરારની વિગતવાર શરતોની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
બીજી તરફ, સ્કોડા ઓટો ફોક્સવેગન (Skoda Auto Volkswagen) અને રેનો (Renault) જેવી યુરોપિયન કંપનીઓએ આ પગલાને આવકાર્યું છે. તેમનું માનવું છે કે આનાથી ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (Technology Transfer) અને લાંબા ગાળાના રોકાણને વેગ મળશે.
યુરોપિયન કાર અને ભારતીય ગ્રાહકોની પસંદગી
એક મહત્વનો પ્રશ્ન એ છે કે શું ઓછી ડ્યુટી યુરોપિયન કારના વેચાણમાં વધારો કરશે? નિષ્ણાતો માને છે કે ₹25 લાખથી ₹60 લાખના સેગમેન્ટમાં જ્યાં હાલમાં વેક્યુમ (Vacuum) છે, ત્યાં યુરોપિયન મોડલ્સ માટે તકો વધી શકે છે.
જોકે, ભારતીય ગ્રાહકોની પસંદગી યુરોપિયન ગ્રાહકો કરતા અલગ છે. યુરોપિયનો ફિટ અને ફિનિશિંગ પર ભાર આપે છે, જ્યારે ભારતીયોને પોસાય તેવા ભાવે સનરૂફ (Sunroof) અને ઇન્ફોટેનમેન્ટ (Infotainment) જેવા ફીચર્સ વધુ ગમે છે. મહિન્દ્રાની XUV700, ટાટાની હેરિયર (Harrier) અને સફારી (Safari) જેવી કારોએ એ સાબિત કર્યું છે કે ભારતીય કંપનીઓ ઓછા ભાવે પ્રીમિયમ ફીચર્સ આપવામાં માહિર છે.
ડ્યુટીમાં ઘટાડો અને આયાત ક્વોટા (Import Quota)
હાલમાં ભારતમાં પાર્ટ્સ તરીકે આયાત થતી કાર (CKD Units) પર 16.5% ડ્યુટી લાગે છે, જે ઘટીને 8.5% થઈ શકે છે. સંપૂર્ણ રીતે બનેલી (CBU) યુરોપિયન કાર પર 2032 સુધીમાં ડ્યુટી 10% સુધી આવી જશે. જોકે, ભારતે ડ્યુટીમાં આ છૂટછાટ વાર્ષિક 2,50,000 કાર સુધી મર્યાદિત રાખી છે.
નિકાસના પડકારો અને દક્ષિણ આફ્રિકાનું જોખમ
જ્યાં એક તરફ ભારત યુરોપ સાથે વેપાર વધારી રહ્યું છે, ત્યાં ભારતના સૌથી મોટા નિકાસ બજાર દક્ષિણ આફ્રિકા (South Africa) તરફથી ચિંતાજનક સમાચાર છે. અહેવાલો મુજબ, દક્ષિણ આફ્રિકા પોતાના સ્થાનિક ઉદ્યોગને બચાવવા માટે ભારત અને ચીનથી આવતી કાર પર 50% સુધીની ટેરિફ (Tariff) લાદવાનું વિચારી રહ્યું છે. મારુતિ સુઝુકી જેવી કંપનીઓ માટે આ મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે, જેની કુલ નિકાસના 29% હિસ્સો દક્ષિણ આફ્રિકામાં જાય છે.
નિષ્કર્ષ: ભારત-EU FTA ચોક્કસપણે પ્રીમિયમ કાર સેગમેન્ટમાં સ્પર્ધા વધારશે. યુરોપિયન કંપનીઓને સર્વિસ નેટવર્ક મજબૂત કરવાની જરૂર પડશે, જ્યારે ભારતીય કંપનીઓએ તેમની ગ્લોબલ ક્વોલિટી જાળવી રાખીને યુરોપિયન બજારોમાં પ્રવેશવાની તકો ઝડપવી પડશે.