Delimitation Bill | કેન્દ્રની BJP સરકારને વિધાનસભા ચૂંટણીઓ (Assembly Elections) ની વચ્ચે એક મોટો ઝટકો લાગ્યો હતો, જ્યારે લોકસભા (Lok Sabha) માં મહિલા અનામત સુધારો (Women’s Reservation Amendment) અને પરિસીમન બિલ (Delimitation Bill) પડી ભાંગ્યું હતું.
કોંગ્રેસ (Congress) વિપક્ષની સૌથી મોટી પાર્ટી હોવાને કારણે રાહુલ ગાંધી ભલે આનું ક્રેડિટ (Credit) લે, પરંતુ અસલ વાત એ છે કે ત્યારે તમિલનાડુમાં DMK અને પશ્ચિમ બંગાળમાં સત્તાધારી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ની આમાં મહત્વની ભૂમિકા હતી.
તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) અને DMK નો નવેસરથી ઉલ્લેખ કરવો એટલે જરૂરી છે કારણ કે બંને પક્ષો પોતપોતાના રાજ્યોમાં સત્તા પરથી બહાર થઈ ગયા છે. એટલું જ નહીં, ધારાસભ્યો (MLAs) બાદ હવે TMC ના સાંસદો (MPs) પણ બળવો કરી રહ્યા છે, જેનો સીધો ફાયદો BJP ને ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) માં મળી શકે છે.
અહેવાલો મુજબ, BJP ચોમાસુ સત્ર (Monsoon Session) માં ફરીથી મહિલા અનામત સુધારો બિલ અને પરિસીમન વિધેયક સંસદ (Parliament) માં રજૂ કરી શકે છે. સવાલ એ છે કે બદલાયેલી રાજકીય સ્થિતિમાં બંને બિલ પાસ થવાની કેટલી સંભાવના છે?
ચોમાસુ સત્રમાં બિલ પાસ થવાની સંભાવના
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના છેલ્લા 12 વર્ષના કાર્યકાળમાં આ પ્રથમ તક હતી જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલું કોઈ બંધારણીય સુધારો વિધેયક (Constitutional Amendment Bill) ગૃહમાં પડી ભાંગ્યું હોય. સંસદમાં મહિલાઓને 33 ટકા અનામત આપવા માટે કાયદામાં સુધારો અને પરિસીમન બિલના સમર્થનમાં 298 મત પડ્યા હતા, જ્યારે વિરોધમાં 230 મત પડ્યા હતા. મહિલા અનામત લાગુ કરવા માટે લોકસભા બેઠકોની સંખ્યા નક્કી કરવાના હેતુથી લાવવામાં આવેલું પરિસીમન બિલ પણ આની સાથે જોડાયેલું હતું.
BJP એ ભલે ચૂંટણીના ઝટકાની ભરપાઈ કરી લીધી હોય, પરંતુ જ્યાં સુધી બંને બિલ સંસદમાંથી પાસ ન થાય ત્યાં સુધી મિશન (Mission) અધૂરું ગણાશે. પશ્ચિમ બંગાળની જીતથી BJP ઉત્સાહિત છે, જ્યારે તમિલનાડુમાં DMK ની હાર તેના માટે રાહતરૂપ છે. આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના 7 સાંસદો પક્ષ છોડી ગયા બાદ વિપક્ષી ખેમો ડરેલો છે. અહેવાલો છે કે BJP એ પ્રાદેશિક પક્ષો (Regional Parties) નો સંપર્ક કર્યો છે અને DMK એ પણ નરમ વલણ અપનાવ્યું છે. કોંગ્રેસના મુખ્યમંત્રી વિજયની TVK સાથે જતા રહેતા DMK હવે નવા સમીકરણો શોધવા માટે આઝાદ છે અને તે કેન્દ્ર સરકારના નવા ડ્રાફ્ટ (Draft) ની રાહ જોઈ રહી છે.
રાજ્યસભા ચૂંટણીથી શું ફરક પડશે?
દેશના 10 રાજ્યોમાં રાજ્યસભા (Rajya Sabha) ની 24 બેઠકો માટે 18 જૂને ચૂંટણી થવા જઈ રહી છે. જેમાંથી 10 બેઠકો પર BJP ની જીત નક્કી હતી. હવે મધ્યપ્રદેશમાં મીનાક્ષી નટરાજનનું નામાંકન રદ થતાં BJP ને 3 બેઠકો મળવી નક્કી છે. ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાની ચારેય બેઠકો BJP ને મળશે. રાજસ્થાનમાંથી 2, મણિપુર અને અરુણાચલ પ્રદેશમાંથી 1-1 બેઠક મળશે.
રાજ્યસભામાં BJP પાસે 113 સાંસદો છે અને સમગ્ર NDA ની વાત કરીએ તો આ આંકડો 148 છે. તેમ છતાં, બે તૃતીયાંશ બહુમતી (Two-thirds majority) માટે 15 બેઠકો ખૂટે છે, કારણ કે તેના માટે 163 સાંસદોની જરૂર પડે છે. જોકે, TMC ના બે સાંસદો સુખેન્દુ શેખર રોય અને સુષ્મિતા દેવના રાજીનામા બાદ બહુમતીનો આંકડો ઘટશે. સુષ્મિતા દેવે અસમના મુખ્યમંત્રી હિમંતા બિસ્વા સરમા સાથે મુલાકાત પણ કરી છે.
લોકસભામાં બદલાતું નંબર ગેમ
લોકસભા (Lok Sabha) માં પણ નંબર ગેમ (Number Game) બદલાઈ રહ્યું છે. TMC ના બળવાખોર સાંસદોએ કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારના નેતૃત્વમાં સ્પીકર (Speaker) ને અલગ જૂથ તરીકે માન્યતા આપવા પત્ર લખ્યો છે. કાકોલી ઘોષને નેતા માનનારા આવા 19 સાંસદોની યાદી સામે આવી છે, જેમાં યુસુફ પઠાન, શત્રુઘ્ન સિન્હા અને સયાની ઘોષ સામેલ છે. જો હવે DMK સમર્થન માટે તૈયાર થઈ જાય અને TMC ના બળવાખોર સાંસદો સાથે આવે, તો BJP માટે બંને બિલ પાસ કરાવવું ઘણું સરળ બની જશે.