બાબ અલ-મંડેબ પર સંકટ: હૂથીઓની ધમકીથી વૈશ્વિક વેપાર અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભડકાની ભીતિ

ઈરાન (Iran) અને ઈઝરાયેલ (Israel) વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે હવે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા (Global Economy) પર જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે. ઈરાન સમર્થિત હૂતી બળવાખોરોએ (Houthi Rebels) વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગ ‘બાબ અલ-માંડેબ’ (Bab el-Mandeb Strait) ને બંધ કરવાની ધમકી આપી છે. આ સ્ટ્રેટ લાલ સમુદ્ર (Red Sea) ને એડનની ખાડી (Gulf of Aden) સાથે જોડે છે અને એશિયા-યુરોપ વચ્ચેના વેપારની લાઈફલાઈન માનવામાં આવે છે.

ઈરાન તેની ‘ત્રણ તબક્કાની રણનીતિ’ (Three-stage strategy) હેઠળ કામ કરી રહ્યું છે, જેમાં સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) અને બાબ અલ-મંડેબને બ્લોક કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ 29 કિમી પહોળા માર્ગ પરથી વિશ્વનો 30% દરિયાઈ તેલ વેપાર થાય છે અને દરરોજ અંદાજે 8.8 મિલિયન બેરલ તેલ પસાર થાય છે.

જો આ રસ્તો બંધ થશે, તો જહાજોએ આફ્રિકાના ‘કેપ ઓફ ગુડ હોપ’ (Cape of Good Hope) ફરીને જવું પડશે, જેનાથી મુસાફરીમાં 10થી 15 દિવસનો વિલંબ થશે.

નિષ્ણાતોના મતે, આ અવરોધને કારણે ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil)ની કિંમત 100 ડોલર ને પાર કરી શકે છે. સુરક્ષાને ધ્યાને રાખીને ‘મર્સક’ (Maersk) જેવી દિગ્ગજ શિપિંગ કંપનીઓએ ઓપરેશન અટકાવ્યા છે.

બીજી તરફ, ઈઝરાયેલ સોમાલીલેન્ડ (Somaliland) માં સૈન્ય બેઝ બનાવી હૂતીઓ પર નજર રાખવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. જો આ સંકટ ટળશે નહીં, તો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને અનાજ સહિતની તમામ વસ્તુઓ મોંઘી થશે.