ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધમાં પાકિસ્તાન બન્યું ‘શાંતિ દૂત’: ઉમદા ભાવના છે કે પછી અસ્તિત્વ ટકાવવાની મજબૂરી?

Pakistan Iran Mediation | મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) માં ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભયાનક સંઘર્ષમાં પાકિસ્તાન અત્યારે મધ્યસ્થી (Mediator) તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. February 2026 માં શરૂ થયેલા આ યુદ્ધને રોકવા માટે પાકિસ્તાન ‘શાંતિ દૂત’ (Peace Envoy) બનવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે, પરંતુ આ ભૂમિકા પાછળ માનવતા કરતા વધુ તેની પોતાની મજબૂરીઓ જવાબદાર જણાય છે.

ત્રણ મોરચે લડવાનો ડર: પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો ખતરો તેની 900 કિમી લાંબી ઈરાન સરહદ (Border) છે. જો યુદ્ધ વધુ વકરે, તો પાકિસ્તાને ભારત અને અફઘાનિસ્તાન બાદ હવે ત્રીજા મોરચે પણ સેના તૈનાત કરવી પડશે. પાકિસ્તાની સેના (Pakistan Army) એકસાથે ત્રણ સરહદો સંભાળવા સક્ષમ નથી.

સાઉદી અરેબિયા સાથેનો સંરક્ષણ કરાર: September 2025 માં પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) સાથે કરાર કર્યો હતો કે સાઉદી પર હુમલો એ પાકિસ્તાન પર હુમલો ગણાશે. હવે જો ઈરાન સાઉદી પર હુમલો કરે, તો પાકિસ્તાન માટે પડોશી અને જૂના મિત્ર વચ્ચે પસંદગી કરવી અશક્ય બની જાય તેમ છે.

આર્થિક તબાહી અને મોંઘવારી યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) બંધ થતા એપ્રિલ 2026 માં પાકિસ્તાનમાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર 458 રૂપિયા પર પહોંચી ગયો છે. આર્થિક સંકટ (Economic Crisis) એટલું ઘેરું છે કે IMF એ હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો છે. વધતો ફુગાવો (Inflation) દેશમાં આંતરિક વિદ્રોહ જન્માવી શકે છે.

બેક ચેનલ ડિપ્લોમસી:  વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ (Shehbaz Sharif) અને સેના પ્રમુખ અસીમ મુનીરે ‘ઈસ્લામાબાદ પ્રોસેસ’ (Islamabad Process) દ્વારા 14 દિવસનો યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) કરાવવામાં સફળતા મેળવી હતી. જોકે, 15 મુદ્દાનો પ્રસ્તાવ હજુ પણ ચર્ચા હેઠળ છે. પાકિસ્તાન આ બહાને અમેરિકા અને ચીન સામે પોતાની છબી સુધારી આર્થિક મદદ મેળવવા માંગે છે.