International Yoga Day | સમગ્ર ભારત સહિત વિશ્વભરમાં 12મો આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ (International Yoga Day 2026) અત્યંત ઉત્સાહ અને ભવ્યતા સાથે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ વર્ષે આ વૈશ્વિક મહોત્સવ “સ્વસ્થ વૃદ્ધત્વ માટે યોગ” (Yoga for Healthy Aging) ની ખાસ થીમ (Theme) હેઠળ મનાવવામાં આવી રહ્યો છે.
આ થીમનો મુખ્ય હેતુ લોકોની શારીરિક તંદુરસ્તી, માનસિક સુખાકારી અને વધતી ઉંમરે પણ સ્વસ્થ જીવનશૈલી જાળવી રાખવામાં યોગ કેટલો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ભજવે છે તેના પર વિશેષ ભાર મૂકવાનો છે. ભારતની આ પ્રાચીન ધરોહર આજે વૈશ્વિક સ્તરે સર્વાંગી સુખાકારી માટે એક મોટી જન ચળવળ તરીકે ઉભરી આવી છે.
કોલકાતાના ઐતિહાસિક રેડ રોડ પરથી પીએમ મોદીનો યોગ સંદેશ આ વર્ષે ભારતમાં રાષ્ટ્રીય ઉજવણીનું મુખ્ય કેન્દ્ર પશ્ચિમ બંગાળનું કોલકાતા (Kolkata) શહેર બન્યું છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી કોલકાતાના પ્રતિષ્ઠિત અને ઐતિહાસિક રેડ રોડ (Red Road) પરથી આ રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમનું સીધું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે.
વડા પ્રધાન કાર્યક્રમના સ્ટેજ પર પહોંચતા જ હજારો સહભાગીઓ દ્વારા તેમનું ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. આ વિશાળ સભાને સંબોધિત કરતા પીએમ મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, “હિમાલયથી લઈને હિંદ મહાસાગર સુધી, અને પૂર્વમાં ઉત્તર-પૂર્વ તથા બંગાળથી લઈને પશ્ચિમમાં સૌરાષ્ટ્ર સુધી, આજે સમગ્ર રાષ્ટ્ર યોગની અદ્ભુત ઉર્જાથી ભરેલું દેખાઈ રહ્યું છે.”
સંબોધન બાદ વડા પ્રધાને સામાન્ય યોગ પ્રોટોકોલ (Common Yoga Protocol) સત્ર અંતર્ગત રેડ રોડ પર હજારો નાગરિકો સાથે જાતે યોગાસનો કર્યા હતા. પીએમ મોદીએ તાડાશન, અર્ધચક્રાસન, ભદ્રાસન અને ત્રિકોણાસન સહિત કુલ 5 આસનો કર્યા હતા. એટલું જ નહીં, યોગ સત્ર દરમિયાન પીએમ મોદીએ અત્યંત સહજતાથી આસનો કરી રહેલા અન્ય સહભાગીઓની વચ્ચે જઈને તેમની મુદ્રાઓ (Postures) સુધારવામાં પણ મદદ કરી હતી અને તેમનો ઉત્સાહ વધાર્યો હતો.
પીએમ મોદીના સંબોધનની મુખ્ય બાબતો વડા પ્રધાને પોતાના ભાષણમાં ઉંમર વધવાની પ્રક્રિયા અને સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેના સંતુલન પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “જ્યારે આપણે હેલ્ધી એજિંગ માટે યોગની વાત કરીએ છીએ, તો તેનો અર્થ એ છે કે ઉંમર વધવાથી ક્ષમતા ઓછી ન થવી જોઈએ.
આપણો ધ્યેય 40 વર્ષની ઉંમરે 20 વર્ષની ઉંમર કરતાં વધુ લવચીક (Flexible) હોવું, 50 વર્ષની ઉંમરે 30 કરતાં વધુ ઊર્જાવાન (Energetic) હોવું અને 70 વર્ષની ઉંમરે 50 વર્ષ કરતાં વધુ સ્વસ્થ દેખાવાનું અને રહેવાનું હોવું જોઈએ.”
તેમણે ઉમેર્યું કે યોગ દુનિયાનો સૌથી મોટો સામુદાયિક ઉત્સવ (Community Festival) બની ચૂક્યો છે, જે લોકોને, દેશોને અને સંસ્કૃતિઓને એકસાથે જોડે છે.
21 જૂન, જે પૃથ્વીનો સૌથી લાંબો દિવસ માનવામાં આવે છે, તે હવે સમગ્ર વિશ્વમાં યોગ દિવસ તરીકે ઉજવાય છે. આજના આધુનિક સમયમાં લોકો જીવનના અસંતુલનથી ઝૂજી રહ્યા છે, ત્યારે યોગ વ્યક્તિને બેલેન્સ (Balance) જીવન જીવવાની કલા શીખવે છે.
સરહદના સૈનિકો અને મુખ્યમંત્રીઓ પણ યોગના રંગે રંગાયા આંતરરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસના આ પાવન અવસરે દેશની સુરક્ષા કરતા જવાનોએ પણ અદભુત ઉત્સાહ દાખવ્યો છે. ભારત-તિબેટીયન બોર્ડર પોલીસ (ITBP) ની 47મી બટાલિયનના હિંમતવાન જવાનોએ લદ્દાખના લેહમાં આવેલા વિશ્વપ્રસિદ્ધ અને અત્યંત ઠંડા પેંગોંગ ત્સો તળાવના કિનારે, બરફીલા શિખરોની વચ્ચે યોગાભ્યાસ કરીને દેશવાસીઓને પ્રેરણા પૂરી પાડી હતી.
બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથે પણ રાજ્યમાં આયોજિત એક વિશાળ સમૂહ યોગ કાર્યક્રમમાં ભાગ લઈને સામાન્ય જનતા સાથે યોગના વિવિધ આસનોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
વિશ્વના 210 દેશો અને ભારતના 100 ઐતિહાસિક સ્થળો પર ઉજવણી ભારતીય સાંસ્કૃતિક સંબંધો પરિષદ (ICCR) ના સંકલિત પ્રયાસોને કારણે વિદેશમાં પણ યોગનો અભૂતપૂર્વ ક્રેઝ જોવા મળ્યો છે. વિશ્વભરના 210 થી વધુ ભારતીય મિશનો અને દૂતાવાસો દ્વારા આશરે 2500 જેટલા વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળો પર યોગના વિશેષ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.
પશ્ચિમી દેશોથી લઈને આરબ દેશો સુધી લાખો વિદેશી નાગરિકો આ પર્વમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લઈ રહ્યા છે. દેશની અંદર પણ સંસ્કૃતિ મંત્રાલય દ્વારા ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) ના વિશેષ સહયોગથી દેશભરના 100 પ્રતિષ્ઠિત અને પૌરાણિક વારસા સમાન ઐતિહાસિક સ્થળો પર ખાસ યોગ સત્રો રાખવામાં આવ્યા છે.
જાણો રેડ રોડનો રોચક ઇતિહાસ કોલકાતાનો રેડ રોડ એક ઐતિહાસિક માર્ગ છે, જે ઈડન ગાર્ડન્સથી ફોર્ટ વિલિયમ સુધી ફેલાયેલો છે. આ રોડનું નિર્માણ આશરે 1820 માં થયું હતું અને શરૂઆતમાં તેને ‘સેક્રેટરીઝ વૉક’ (Secretaries Walk) કહેવામાં આવતો હતો.
રસ્તા પર લાલ રંગની ઈંટોના નાના ટુકડા પાથરવામાં આવ્યા હોવાથી લોકો તેને ‘રેડ રોડ’ કહેવા લાગ્યા. ઓક્ટોબર 1985 માં તેનું સત્તાવાર નામ ‘ઇન્દિરા ગાંધી સરણી’ રાખવામાં આવ્યું હતું.
દ્વિતીય વિશ્વ યુદ્ધ (Second World War) દરમિયાન, 1941થી 1945 વચ્ચે જાપાની હવાઈ હુમલાના જોખમને જોતા આ રોડને અસ્થાયી એરસ્ટ્રિપ (Airstrip) એટલે કે રનવેમાં ફેરવી દેવાયો હતો, જ્યાં મિત્ર દેશોના લડાકુ વિમાનો લેન્ડિંગ અને ટેક-ઓફ કરતા હતા.
આજે પણ પશ્ચિમ બંગાળની ગણતંત્ર દિવસ પરેડ (Republic Day Parade) દર વર્ષે 26 જાન્યુઆરીએ આ જ રોડ પર યોજાય છે.