સુરતની શાન: લુપ્ત થતી જરીકલાને 120 વર્ષથી જીવંત રાખતો જરીવાલા પરિવાર, 50થી વધુ પરિવારોને મળે છે રોજગારી

Surat Jari Industry | ભારત પોતાની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક ધરોહર (Cultural Heritage) માટે જાણીતું છે. તેમાં પણ સુરતની જરીકલા (Jari Craft) વિશ્વભરમાં અનોખી ઓળખ ધરાવે છે. ગ્રીક વિદ્વાન મેગેસ્થનીઝના ગ્રંથોમાં જેનો ઉલ્લેખ છે અને જેને આજે GI ટેગ (Geographical Indication Tag) મળ્યો છે, તેવી સુરતની જરીને સગરામપુરાનો જરીવાલા પરિવાર છેલ્લા 120 વર્ષથી પેઢી દર પેઢી સાચવી રહ્યો છે.

પરંપરા અને આધુનિકતાનું સંગમ (Tradition meets Technology)

સુરતના જેકીશનદાસ ચપડીયા દ્વારા શરૂ કરાયેલો આ વ્યવસાય આજે તેમની નવી પેઢી સંભાળી રહી છે. ચેતનકુમાર પ્રવિણભાઈ જરીવાલા જણાવે છે કે, તેમનો પરિવાર 100થી 120 વર્ષથી આ ઉદ્યોગ સાથે સંકળાયેલો છે. ચેતનભાઈ પોતે B.Com, LLB હોવા છતાં વકીલાત છોડીને વારસામાં મળેલી જરીકલાને આગળ વધારવાનું પસંદ કર્યું છે. પહેલાં જૂની પદ્ધતિ અને દેશી સંચાથી કામ થતું હતું, પરંતુ હવે આધુનિક મશીનો (Modern Machinery) દ્વારા ગુણવત્તાયુક્ત જરી અને સોના-ચાંદીના તારની સાડીઓ તૈયાર કરવામાં આવે છે.

સુરતની જરીની દેશભરમાં માંગ: સુરતમાં તૈયાર થતી શુદ્ધ જરી આજે પણ બનારસ, તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં મોકલવામાં આવે છે. ત્યાંની પ્રખ્યાત સાડીઓમાં સુરતની જરી ગૂંથવામાં આવે છે. ખાસ કરીને યુવા પેઢીમાં હવે ફરીથી સોના-ચાંદીના તાર વાળી સાડીઓનો ક્રેઝ વધી રહ્યો છે.

આત્મનિર્ભરતાનું પ્રતિક : જરીવાલા પરિવારનો આ વ્યવસાય માત્ર એક ધંધો નથી પણ ‘વોકલ ફોર લોકલ’ (Vocal for Local) અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ (Atmanirbhar Bharat) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

“આજે આ લઘુ ઉદ્યોગ (Small Scale Industry) થકી 50થી વધુ લોકોને રોજગારી મળી રહી છે. ઘરેથી જ મેન્યુફેક્ચરિંગ (Manufacturing) થતું હોવાથી ખર્ચમાં બચત અને ક્વોલિટી પર પકડ રહે છે.” – ચેતનભાઈ જરીવાલા

જરી ઉદ્યોગનો ઇતિહાસ : જરીકામ એ ભારતની સૌથી પ્રાચીન હસ્તકળાઓમાંની એક છે. મુઘલકાળ (Mughal Era) દરમિયાન સુરત એક મહત્વનું વેપારી બંદર હોવાથી અહીંની જરી વિદેશોમાં નિકાસ થતી હતી. સુરતના ગોપીપુરા અને નવાપુરા જેવા વિસ્તારો આ ઉદ્યોગના મુખ્ય કેન્દ્રો રહ્યા છે. આજે GI ટેગ મળવાને કારણે સુરતની જરીને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ મળી છે.