વિજ્ઞાન હોય કે વહીવટ (Administration), રમતગમત હોય કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, ગુજરાતની દીકરીઓએ દરેક ક્ષેત્રમાં પોતાનું વર્ચસ્વ સાબિત કર્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો’ અભિયાનને વેગ આપતા, ગુજરાત સરકારે દેશમાં પ્રથમવાર ‘બાલિકા પંચાયત’ (Balika Panchayat) જેવી નવતર પહેલ અમલી બનાવી છે.
13,000 થી વધુ પંચાયતોમાં નેતૃત્વના પાઠ
રાજ્યની બાલિકાઓમાં નેતૃત્વના ગુણો (Leadership qualities) વિકસાવવા અને તેમને લોકશાહીની પ્રક્રિયા (Democratic process) થી માહિતગાર કરવા માટે 13,000 થી વધુ ગ્રામ પંચાયતોમાં બાલિકા પંચાયતની રચના કરવામાં આવી છે. કચ્છ જિલ્લાના મોટા અંગિયા અને મસ્કા ગામથી શરૂ થયેલો આ Pilot Project હવે સમગ્ર રાજ્યમાં વિસ્તર્યો છે.
મુખ્ય હાઈલાઈટ્સ:
Unique Model: દીકરીઓને લોકશાહીના પાઠ ભણાવતું મોડેલ અમલી બનાવનાર ગુજરાત દેશમાં પ્રથમ.
ToT Training: પ્રથમ તબક્કામાં તમામ જિલ્લાઓમાં ‘Training of Trainers’ (ToT) તૈયાર કરાયા.
Master Trainers: બીજા તબક્કામાં 1,900 થી વધુ ‘માસ્ટર ટ્રેનર્સ’ તૈયાર કરી છેવાડાના ગામો સુધી તાલીમ પહોંચાડવામાં આવશે.
Special Module: યુનિસેફ (UNICEF) ના સહયોગથી ખાસ ‘બાલિકા પંચાયત તાલીમ મોડ્યુલ’ તૈયાર કરાયું.
રાષ્ટ્રીય બાલિકા દિવસ (National Girl Child Day) અને ગુજરાતનો સંકલ્પ
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રી મનિષાબેન વકીલના નેતૃત્વમાં ગુજરાત સરકાર દીકરીઓના સશક્તીકરણ (Empowerment) માટે સતત કાર્યરત છે. દર વર્ષે 24 જાન્યુઆરી ના રોજ ઉજવાતા ‘રાષ્ટ્રીય બાલિકા દિવસ’ નિમિત્તે આ વર્ષે ‘દીકરીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે તેમનું સશક્તીકરણ’ થીમ રાખવામાં આવી છે.
તાલીમ અને જાગૃતિના મુદ્દા
બાલિકા પંચાયત દ્વારા કિશોરીઓને નીચે મુજબના મહત્વના વિષયો પર માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે:
-
Nutrition & Health: પોષણ અને એનીમિયા (Anemia) અંગે જાગૃતિ.
-
Rights & Laws: બાળ અધિકારો (Child Rights) અને સુરક્ષા માટેના કાયદા.
-
Panchayati Raj: પંચાયતી રાજની કાર્યપ્રણાલી અને જેન્ડર સમાનતા (Gender Equality).
-
Social Issues: સ્ત્રી ભ્રૂણહત્યા અને બાળ લગ્ન જેવા દૂષણો નાબૂદ કરવાના પ્રયાસો.
ગુજરાત સરકારની આ પહેલથી રાજ્યની દીકરીઓ માત્ર શિક્ષિત જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યની સક્ષમ રાજકીય નેતા (Political Leader) તરીકે પણ ઉભરી આવશે.