લંડનમાં ઇતિહાસ રચાયો: ટેમ્સ નદીના કિનારે પ્રથમ વખત ‘ગંગા આરતી’ યોજાઈ

“ગંગા આરતી ઓન ધ ટેમ્સ: અ સિરેમની ઓફ લાઈટ

આ કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે જમીન પર જ યોજવામાં આવ્યો હતો, અને વિધિ સંબંધિત કોઈ પણ વસ્તુ નદીમાં મુકવામાં, રેડવામાં કે પધરાવવામાં આવી ન હતી.

રવિવારે લંડનમાં ‘રિવર ટેમ્સ’ (ટેમ્સ નદી)ના કિનારે હજારો લોકો શહેરની સર્વપ્રથમ ‘ગંગા આરતી’ માટે એકઠા થયા હતા. આ એક પ્રકાશ, પ્રાર્થના અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરતી પરંપરાગત હિન્દુ વિધિ છે. “ગંગા આરતી ઓન ધ ટેમ્સ: અ સિરેમની ઓફ લાઈટ” શીર્ષક હેઠળ યોજાયેલા આ કાર્યક્રમનું આયોજન વાર્ષિક ‘ટોટલી ટેમ્સ’ ઉત્સવના સહયોગથી ‘ચિન્મય મિશન યુકે’ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું, તેમ પીટીઆઈ (PTI) એ જણાવ્યું હતું.

ગ્રીનવિચ સ્થિત ઐતિહાસિક ‘ઓલ્ડ રોયલ નેવલ કોલેજ’ની પૃષ્ઠભૂમિમાં યોજાયેલા આ સમારોહનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં ગંગા નદીના કિનારે યોજાતી વિશ્વપ્રસિદ્ધ ગંગા આરતીની ભાવનાને અહીં પુનર્જીવિત કરવાનો હતો.

ચિન્મય મિશન યુકેના નિવાસી શિક્ષિકા બ્રહ્મચારિણી શ્રીપ્રિયા ચૈતન્યએ જણાવ્યું હતું કે, “પેઢીઓથી, લોકો નદી, પ્રકૃતિ અને જીવનને ટકાવી રાખનારા તમામ પરિબળો પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરવા માટે ગંગાના કિનારે એકઠા થાય છે. ટેમ્સ નદી પરની આ ગંગા આરતી એ જ ભાવના ધરાવે છે, જે લોકોને આભાર, આશા અને એકતાની વહેંચાયેલી ક્ષણમાં એકસાથે લાવે છે.”

ઉલ્લેખનીય છે કે, ગંગા આરતી એ એક પરંપરાગત હિન્દુ ધાર્મિક વિધિ છે જેમાં સંગીત, પ્રાર્થના અને મંત્રોચ્ચાર વચ્ચે બહુસ્તરીય મોટા દીવાઓ અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ સમારોહ નદી પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને આદર વ્યક્ત કરવાનું પણ એક માધ્યમ છે.

ચિન્મય મિશનના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, “પ્રકૃતિ પ્રત્યેનો આદર એ માત્ર ગંગા આરતીનો કોઈ વધારાનો વિષય નથી, પરંતુ આ સમારોહ પોતે જ માં ગંગા પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનું એક સ્વરૂપ છે, જેમને હિન્દુ પરંપરામાં પવિત્ર, જીવન આપનારી અને પોષણ કરનારી તરીકે પૂજવામાં આવે છે.”

લંડનમાં યોજાયેલા આ સમારોહ દ્વારા મિશનની ૭૫ વર્ષની સફર અને આધ્યાત્મિક શિક્ષણ, સેવા તથા સાંસ્કૃતિક પ્રસાર પરના તેના ધ્યાન પર પણ પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો.

આયોજકોએ એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ખાસ પગલાં લીધાં હતાં કે આ સમારોહથી ટેમ્સ નદીને કોઈ અસર ન થાય. આ કાર્યક્રમ સંપૂર્ણપણે જમીન પર જ યોજવામાં આવ્યો હતો, અને વિધિની કોઈ પણ સામગ્રી નદીમાં મૂકવામાં, વહાવવામાં કે પધરાવવામાં આવી ન હતી.

પ્રવક્તાએ ઉમેર્યું કે, “પરંપરાની ભાવનાને જાળવી રાખીને ટેમ્સ નદીને કોઈ પણ જાતની અડચણ કે નુકસાન ન પહોંચે તે માટે દીવાઓને પાણીમાં તરતા મૂકવાને બદલે નદીના કિનારે જ રાખવામાં આવ્યા હતા. આ જ સિદ્ધાંત આખા કાર્યક્રમ દરમિયાન લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં કચરો ઘટાડવા, એક વાર વાપરીને ફેંકી દેવાતા (સિંગલ-યુઝ) પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ઓછો કરવા અને સ્થળ તથા આસપાસના પર્યાવરણ સાથે જવાબદારીપૂર્વક વર્તન કરવામાં આવે તેની તકેદારી રાખવામાં આવી હતી.”

આ સમારોહમાં સંગીત, મંત્રોચ્ચાર અને પ્રાર્થનાઓ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં આધ્યાત્મિક નેતાઓ, હિન્દુ સંગઠનો અને સાઉથ એશિયન તથા બ્રિટિશ હિન્દુ સમુદાયના સભ્યો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આયોજકોએ જણાવ્યું હતું કે આ કાર્યક્રમ તમામ પૃષ્ઠભૂમિના લોકો માટે ખુલ્લો હતો અને તેનો ઉદ્દેશ્ય પ્રકૃતિ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને આદરનો વ્યાપક સંદેશ ફેલાવવાનો હતો.

ચિન્મય મિશન યુકેએ જણાવ્યું હતું કે, “તેના મૂળમાં, ગંગા આરતી આપણને યાદ અપાવે છે કે કુદરતી વિશ્વને ક્યારેય સામાન્ય કે સહજ ન ગણવું જોઈએ. પ્રકૃતિ પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતા માત્ર પ્રાર્થના દ્વારા જ નહીં, પરંતુ આપણી આસપાસના પર્યાવરણની સંભાળ અને જવાબદારીપૂર્વકના વર્તન દ્વારા પણ વ્યક્ત થવી જોઈએ.”

આ કાર્યક્રમ ‘ટોટલી ટેમ્સ’ ઉત્સવના ભાગરૂપે યોજાયો હતો, જે કળા, વારસો, શિક્ષણ અને પર્યાવરણીય પહેલો દ્વારા ટેમ્સ નદીની ઉજવણી કરે છે. આ ઉત્સવ ૧૯૯૭ થી યોજાઈ રહ્યો છે.