ચોખા, ઘઉં, ખાંડ, અન્ય અનાજ અને માંસ જેવા મુખ્ય પદાર્થો માટે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ નિકાસ
ઘઉંની નિકાસ 2020-21માં $568 મિલિયનથી લગભગ ચાર ગણી વધીને 2021-22માં $2.12 બિલિયનને સ્પર્શી ગઈ છે
કોવિડ-19ના પરિણામે સ્ટૅપલ્સની માંગમાં વધારો થયો, જે કૃષિ નિકાસમાં વધારો કરવાની તક પૂરી પાડે છે
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને કારણે વર્તમાન કટોકટી દરમિયાન પણ, વિશ્વ ઘઉં અને અન્ય અનાજના પુરવઠા માટે ભારત તરફ જોઈ રહ્યું છે
વાણિજ્ય વિભાગે વેગ મેળવવાના પ્રયાસો ચાલુ રાખ્યા
નવી દિલ્હી, તા. 06-04-2022
વર્ષ 2021-22 માટે કૃષિ ઉત્પાદનો (દરિયાઈ અને વાવેતર ઉત્પાદનો સહિત)ની નિકાસ USD 50 બિલિયનને વટાવી ગઈ છે, જે કૃષિ નિકાસ માટે અત્યાર સુધીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. DGCI&S દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા કામચલાઉ આંકડાઓ મુજબ, 2021-22 દરમિયાન કૃષિ નિકાસ 19.92% વધીને $50.21 બિલિયનને સ્પર્શી ગઈ છે. વૃદ્ધિ દર નોંધપાત્ર છે કારણ કે તે 2020-21માં હાંસલ કરેલ 17.66% ની વૃદ્ધિ કરતાં વધુ અને ઉપર છે, $41.87 બિલિયન છે, જે 2020-21માં હાંસલ કરવામાં આવી છે અને ઊંચા નૂર દર, કન્ટેનરની અછત વગેરેના સ્વરૂપમાં અભૂતપૂર્વ લોજિસ્ટિકલ પડકારો હોવા છતાં પ્રાપ્ત કરવામાં આવી છે. આ સિદ્ધિ છેલ્લાં બે વર્ષમાં ખેડૂતોની આવક સુધારવાના વડાપ્રધાનના વિઝનને સાકાર કરવામાં ઘણો આગળ વધશે.
ચોખા (USD 9.65 બિલિયન), ઘઉં (USD 2.19 બિલિયન), ખાંડ (USD (4.6 બિલિયન) અને અન્ય અનાજ (USD 1.08 બિલિયન) જેવા મુખ્ય પદાર્થો માટે અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ નિકાસ કરવામાં આવી છે. ઘઉંએ 273% થી વધુની અભૂતપૂર્વ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. , 2020-21માં $568 મિલિયનથી લગભગ ચાર ગણો કૂદકો મારીને 2021-22માં $2119 મિલિયનની નજીક પહોંચી ગયો છે. આ ઉત્પાદનોની નિકાસમાં વધારાથી પંજાબ, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ, છત્તીસગઢ જેવા રાજ્યોના ખેડૂતોને ફાયદો થયો છે. મધ્યપ્રદેશ, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર વગેરે. ભારતે ચોખાના વિશ્વ બજારનો લગભગ 50% હિસ્સો કબજે કર્યો છે.
દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસ, USD 7.71 બિલિયન, પણ અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ છે, જે પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા, તમિલનાડુ, કેરળ, મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના રાજ્યોના ખેડૂતોને ફાયદો પહોંચાડે છે. મસાલાની નિકાસ સતત બીજા વર્ષે USD 4 બિલિયનને સ્પર્શી ગઈ છે. જબરદસ્ત પુરવઠા બાજુની સમસ્યાઓનો સામનો કરવા છતાં, કોફીની નિકાસ પ્રથમ વખત USD 1 બિલિયનને વટાવી ગઈ છે, જેણે કર્ણાટક, કેરળ અને તમિલનાડુમાં કોફી ઉત્પાદકોની અનુભૂતિમાં સુધારો કર્યો છે.
આ સિદ્ધિ વાણિજ્ય વિભાગ અને તેની વિવિધ નિકાસ પ્રમોશન એજન્સીઓ જેવી કે APEDA, MPEDA અને વિવિધ કોમોડિટી બોર્ડના સતત પ્રયાસોનું પરિણામ છે. વિભાગે કૃષિ નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાજ્ય સરકારો અને જિલ્લા વહીવટીતંત્રોને જોડવા માટે વિશેષ પ્રયાસો કર્યા છે. ખેડૂતોને નિકાસનો લાભ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, વાણિજ્ય વિભાગે ખેડૂતો અને FPO ને સીધા જ નિકાસ બજાર જોડાણ પ્રદાન કરવા માટે વિશેષ પ્રયાસો કર્યા છે. ખેડૂતો, એફપીઓ/એફપીસી, સહકારી સંસ્થાઓને નિકાસકારો સાથે વાતચીત કરવા માટે પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડવા માટે ફાર્મર કનેક્ટ પોર્ટલની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. આ અભિગમને લીધે અત્યાર સુધી વણશોધાયેલા વિસ્તારોમાંથી કૃષિ નિકાસ થઈ રહી છે. વારાણસી (તાજા શાકભાજી, કેરી), અનંતપુર (કેળા), નાગપુર (નારંગી), લખનૌ (કેરી), થેની (કેળા), સોલાપુર (દાડમ), ક્રિષ્ના અને ચિત્તૂર (કેરી) વગેરે જેવા ક્લસ્ટરોમાંથી નિકાસ થઈ છે. ‘હેપ્પી બનાના’ ટ્રેન, અનંતપુરથી JNPT, મુંબઈ સુધી કેળાના પરિવહન માટે રીફર કન્ટેનર સાથેની એક વિશિષ્ટ ટ્રેન બિનપરંપરાગત વિસ્તારોમાંથી નિકાસને વેગ આપવા માટે લેવામાં આવી છે.
2020 ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાન કોવિડ-19 રોગચાળો ફાટી નીકળવાના પરિણામે મુખ્ય ઉત્પાદનોની માંગમાં વધારો થયો, જેણે કૃષિ નિકાસમાં વધારો કરવાની તક પૂરી પાડી. સંસ્થાકીય માળખાને કારણે, રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરે પહેલેથી જ સ્થાપિત છે, અને રોગચાળા-પ્રેરિત અવરોધોને દૂર કરવા માટે કરવામાં આવેલા વિશેષ પ્રયાસોને કારણે, ભારત આ પ્રસંગને પહોંચી વળવા અને ખોરાકના વિશ્વસનીય સપ્લાયર તરીકે ઉભરી શક્યું હતું. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને કારણે વર્તમાન કટોકટી દરમિયાન પણ, વિશ્વ ઘઉં અને અન્ય અનાજના પુરવઠા માટે ભારત તરફ જોઈ રહ્યું છે.
વાણિજ્ય વિભાગ કૃષિ નિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા સતત પ્રયાસો કરી રહ્યું છે જેથી છેલ્લા બે વર્ષમાં મળેલી ગતિ જળવાઈ રહે અને આગામી વર્ષોમાં કૃષિ નિકાસ નવી ઊંચાઈને સ્પર્શે.
2021-22 માં કૃષિ સમુદાયોની નિકાસ પરના કોષ્ટક માટે અહીં ક્લિક કરો
SD/GP/JD