કેન્દ્રએ બ્લેક મની એક્ટ (BMA), ૨૦૧૫ હેઠળ વિદેશમાંથી કાળા નાણાંને પુનઃપ્રાપ્ત કરવાના તેના પ્રયાસો અને સિદ્ધિઓ સ્પષ્ટ કરી છે. ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, આવકવેરા વિભાગે BMA હેઠળ ૧,૦૨૧ આકારણીઓ પૂર્ણ કરી છે, જેના પરિણામે ૩૫,૧૦૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો કર અને દંડ વસૂલવામાં આવ્યો છે. આ વિકાસ સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીય થાપણો અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે થયો છે, જે તાજેતરના સમયમાં વિવાદાસ્પદ વિષય રહ્યો છે.
નાણા મંત્રાલયના રાજ્યમંત્રી પંકજ ચૌધરીએ મીડિયા અહેવાલો અને સ્વિસ અધિકારીઓના સ્પષ્ટીકરણોને ટાંકીને આ બાબતે સંસદમાં સંબોધન કર્યું. “સ્વિસ નેશનલ બેંક (SNB) ના આંકડાઓ પર આધારિત કેટલાક મીડિયા અહેવાલો છે જેમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયો સાથે જોડાયેલા ભંડોળ 2024 માં પાછલા વર્ષની રકમની તુલનામાં વધ્યા છે,” ચૌધરીએ જણાવ્યું. તેમણે એમ પણ ઉલ્લેખ કર્યો કે સ્વિસ અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ આંકડાઓમાં વિવિધ નાણાકીય આંકડાઓ શામેલ છે અને તેનો ઉપયોગ ભારતીય રહેવાસીઓ દ્વારા સ્વિસ બેંકોમાં રાખવામાં આવેલી વ્યક્તિગત થાપણોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે થવો જોઈએ નહીં. આ સ્પષ્ટતા મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ડેટાના ખોટા અર્થઘટનને અટકાવે છે, ખાતરી કરે છે કે જનતા આવા આંકડા પાછળની જટિલતાને સમજે છે.
ઓટોમેટિક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ફર્મેશન (AEOI) ફ્રેમવર્ક હેઠળ, ભારત 2018 થી સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડથી વાર્ષિક નાણાકીય માહિતી પ્રાપ્ત કરી રહ્યું છે. એક્સચેન્જનો હેતુ જાહેર ન કરાયેલ વિદેશી સંપત્તિ અને આવકને ઓળખવાનો છે, જેનાથી ભારત સરકાર કરચોરી સામે પગલાં લઈ શકે છે. 100 થી વધુ વિદેશી કર અધિકારક્ષેત્રોમાંથી માહિતી સાથે મળીને, આ સિસ્ટમ આવકવેરા વિભાગને પૂછપરછ, શોધ, મૂલ્યાંકન અને કર અને દંડની વસૂલાત લાગુ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ વ્યાપક માળખું વૈશ્વિક સ્તરે કરચોરી સામે લડવાની ભારતની ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે.
સરકારે BMA દ્વારા નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે, 2015 માં પાલન વિન્ડો દરમિયાન રૂ. 4,164 કરોડની અઘોષિત વિદેશી સંપત્તિઓ પુનઃપ્રાપ્ત કરી છે, જેના પર રૂ. 2,476 કરોડ કર અને દંડ વસૂલવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, માર્ચ 2025 સુધીમાં કર, દંડ અથવા વ્યાજ તરીકે રૂ. 338 કરોડ વસૂલવામાં આવ્યા છે, જેમાં 163 કાર્યવાહીની ફરિયાદો દાખલ કરવામાં આવી છે. આ પ્રયાસો કાળા નાણાંના મુદ્દાને અસરકારક રીતે ઉકેલવા માટે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
SNB દ્વારા નોંધાયેલા ભારતીય થાપણોમાં વધારો હોવા છતાં, સરકાર ભાર મૂકે છે કે સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ખાતા રાખવા સ્વાભાવિક રીતે ગેરકાયદેસર નથી, જો ભંડોળ જાહેર કરવામાં આવે અને કર ચૂકવવામાં આવે.
“મીડિયા અહેવાલોમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે, સ્વિસ સત્તાવાળાઓ અનુસાર, SNB આંકડાઓના સંદર્ભમાં ડેટામાં, અન્ય બાબતોની સાથે, ગ્રાહક થાપણો (કોઈપણ દેશમાં સ્થિત સ્વિસ બેંકોની વિદેશી શાખાઓ સહિત) અને અન્ય જવાબદારીઓ તેમજ બેંકોને બાકી રકમનો સમાવેશ થાય છે, અને સ્વિસ સત્તાવાળાઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે SNB વાર્ષિક બેંકિંગ આંકડાઓનો ઉપયોગ સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ભારતના રહેવાસીઓ દ્વારા રાખવામાં આવેલી થાપણોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે થવો જોઈએ નહીં,” ચૌધરીએ પુનરોચ્ચાર કર્યો.
જ્યારે પણ જરૂર પડે ત્યારે દેખરેખ રાખવા અને કાર્યવાહી કરવા માટે સતત પ્રયાસો સાથે, અપ્રગટ અથવા ગેરકાયદેસર સંપત્તિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. આ બાબતોમાં સરકારની સતર્કતા નાણાકીય અખંડિતતા અને પારદર્શિતા જાળવવા પ્રત્યેની તેની પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂકે છે.