સાઉદીની 45 વર્ષ જૂની વ્યૂહરચના કામ આવી: હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે ‘ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન’ બની સંજીવની

Saudi Arabia East-West Pipeline | પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) માં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ અને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) લગભગ બંધ થવાને કારણે વિશ્વભરમાં ઊર્જા સંકટ ઘેરાયું છે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિમાં સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia) એ વૈશ્વિક ઓઇલ સપ્લાય જાળવી રાખવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે.

સાઉદીની મહત્ત્વની ‘ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન’ (East-West Pipeline) હવે તેની પૂર્ણ ક્ષમતા સાથે દરરોજ 70 લાખ બેરલ ઓઇલ પંપ કરી રહી છે. બ્લૂમબર્ગ (Bloomberg) ના અહેવાલ મુજબ, આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હોર્મુઝનો માર્ગ બંધ હોવા છતાં રેડ સી (Red Sea) ના યનબૂ પોર્ટ દ્વારા ઓઇલનો પુરવઠો સતત ચાલુ રાખવાનો છે.

સાઉદી અરેબિયા હાલમાં યનબૂ પોર્ટના માર્ગે દરરોજ આશરે 50 લાખ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ અને 7 થી 9 લાખ બેરલ રિફાઈન્ડ પ્રોડક્ટ્સની નિકાસ કરી રહ્યું છે. જોકે, યુદ્ધ પહેલા આ માર્ગે દરરોજ 1.5 કરોડ બેરલ ઓઇલની સપ્લાય થતી હતી, જેની સરખામણીએ હાલનો પુરવઠો ઓછો છે, પરંતુ આ આગોતરા આયોજનને કારણે જ વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ હજુ સુધી અંકુશ બહાર ગયા નથી.

સાઉદીએ ઈઝરાયલ (Israel) અને અમેરિકા (USA) દ્વારા ઈરાન (Iran) પર કરાયેલા હુમલાના ગણતરીના કલાકોમાં જ આ વૈકલ્પિક સપ્લાય લાઈન શરૂ કરી દીધી હતી. સાઉદી અરેબિયાએ 1980 ના દાયકામાં ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ દરમિયાન દરિયાઈ માર્ગો પર થયેલા હુમલાઓમાંથી બોધપાઠ લઈને આ 1000 કિલોમીટર લાંબી પાઈપલાઈનનું નિર્માણ કર્યું હતું.

આજે દાયકાઓ પછી, જ્યારે ફરી એકવાર હોર્મુઝનો માર્ગ જોખમમાં છે, ત્યારે સાઉદીની આ જૂની વ્યૂહરચના વિશ્વ માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. જોકે, બીજી તરફ યમનના હૂથી બળવાખોરો (Houthi Rebels) આ યુદ્ધમાં સામેલ થવાના સંકેતો આપતા રેડ સી વિસ્તારમાં પણ નવા જોખમો ઉભા થવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે.