અમેરિકા (USA) ના મિશિગન (Michigan) રાજ્યમાં યોજાયેલી ડેમોક્રેટિક પ્રાથમિક ચૂંટણી (Democratic Primary Election) ના પરિણામોમાં એક મોટો રાજકીય ફેરબદલ જોવા મળ્યો છે.
મિશિગનના 13મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ (13th Congressional District) માંથી બે વાર ચૂંટાયેલા ભારતીય-અમેરિકન સાંસદ (Indian-American Congressman) શ્રી થાણેદાર (Shri Thanedar) આ ડેમોક્રેટિક પ્રાયમરી ચૂંટણી હારી ગયા છે.
પાર્ટીના જ પ્રગતિશીલ જૂથ (Progressive Wing) ના યુવા નેતા અને સ્ટેટ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (State Representative) ડેવાનાન મેકકિની (Donavan McKinney) એ તેમને એક કડક મુકાબલામાં પરાજય આપ્યો છે.
તાજેતરના ચૂંટણી આંકડા અનુસાર, 34 વર્ષીય ડેવાનાન મેકકિનીને કુલ મતના 51.9% (ટકા) મત મળ્યા હતા, જ્યારે 69 વર્ષીય શ્રી થાણેદારને 48.1% (ટકા) મત મળ્યા હતા. મેકકિનીએ લગભગ 3.79% (ટકા) મતોના માર્જિનથી આ જીત મેળવી છે.
મિશિગનના આ વિસ્તારને ડેમોક્રેટિક પાર્ટી (Democratic Party) નો ગઢ ગણવામાં આવે છે, જેના કારણે આવનારી November ની સામાન્ય ચૂંટણી (General Election)માં મેકકિની હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ (House of Representatives) ના સભ્ય બનવા માટે મુખ્ય દાવેદાર બની ગયા છે. તેઓ નવેમ્બરમાં રિપબ્લિકન ઉમેદવાર ટી.પી. નિકોરિયાક (T.P. Nykoriak) સામે ચૂંટણી લડશે.
આ ચૂંટણી પરિણામને ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રગતિશીલ કેમ્પ (Progressive Camp) ની એક મોટી સફળતા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. મેકકિનીને ડેમોક્રેટિક સોશિયાલિસ્ટ (Democratic Socialist) નેતા અને સેનેટર બર્ની સેન્ડર્સ (Bernie Sanders), સાંસદ રશીદા તલેબ (Rashida Tlaib), અને જસ્ટિસ ડેમોક્રેટ્સ (Justice Democrats) જેવા અગ્રણી સંગઠનોનું સમર્થન પ્રાપ્ત હતું.
મેકકિનીએ પોતાના પ્રચાર દરમિયાન “મેડિકેર ફોર ઓલ” (Medicare for All), મોંઘવારી સામે રક્ષણ, પરવડે તેવા મકાનો (Affordable Housing), ક્લીન એનર્જી (Clean Energy) માં રોકાણ અને ઇઝરાયેલને મળતી યુએસ લશ્કરી સહાય (US Military Aid to Israel) પર પ્રતિબંધો જેવા મુદ્દાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો.
અમેરિકન રાજકારણમાં આ વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો ઇઝરાયેલ-હમાસ યુદ્ધ (Israel-Hamas War) પણ રહ્યો હતો. ગઝા (Gaza) માં ઇઝરાયેલના સૈન્ય અભિયાનની મેકકિનીએ સખત ટીકા કરી હતી, જ્યારે શ્રી થાણેદારે ઇઝરાયેલને મળતી લશ્કરી મદદની તરફેણમાં સતત મતદાન કર્યું હતું.
પોતાની હાર સ્વીકારતા શ્રી થાણેદારે જણાવ્યું હતું કે, “ન્યૂયોર્ક અને દેશના અન્ય ભાગોમાં સત્તાધારી સભ્યોને હરાવનારું સોશિયાલિસ્ટ આંદોલન (Socialist Movement) હવે મિશિગનમાં પણ આવી પહોંચ્યું છે.
હું ડેવાનાન મેકકિનીને તેમની જીત બદલ અભિનંદન આપું છું અને તેમને પૂરો સહકાર આપવાની ખાતરી આપું છું. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કોંગ્રેસ (US Congress) માં 7.5 લાખ લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવું એ મારા જીવનનું સૌથી મોટું સન્માન રહ્યું છે.”
શ્રી થાણેદાર 1979 માં ભારતમાંથી કેમિસ્ટ્રી (Chemistry) માં પીએચડી (PhD) કરવા માટે અમેરિકા ગયા હતા. ત્યારબાદ તેઓ એક સફળ ઉદ્યોગપતિ (Entrepreneur) બન્યા અને પછી રાજકારણમાં પ્રવેશ્યા હતા. 2022 માં પોતાની આર્થિક શક્તિ અને પ્રચારના બળે તેમણે આ સીટ જીતી હતી. જોકે, તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓ કેટલાક વિવાદોમાં પણ રહ્યા હતા.
ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) સામે મહાભિયોગ (Impeachment) પ્રસ્તાવ લાવવાનો નિર્ણય, ક્રિપ્ટોકરન્સી (Cryptocurrency) માં 2 Million ડોલરથી વધુનું નુકસાન અને કરદાતાઓના પૈસે જાહેરાતો આપવાના આરોપોને કારણે તેમને પોતાની જ પાર્ટીમાં વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
આ હાર બાદ યુએસ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ (US House of Representatives) માં ભારતીય-અમેરિકન સાંસદોની સંખ્યા ઘટીને 4 થઈ શકે છે. જો રો ખન્ના (Ro Khanna), અમી બેરા (Ami Bera), પ્રમિલા જયપાલ (Pramila Jayapal) અને સુહાગ સુબ્રમણ્યમ (Suhas Subramanyam) તેમની બેઠકો જાળવી રાખે તો જ ભારતીય મૂળનું પ્રતિનિધિત્વ જળવાઈ રહેશે.
શ્રી થાણેદારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ભવિષ્યમાં પણ જાહેર જીવન અને સમાજસેવામાં સક્રિય રહેશે. મિશિગનમાં થયેલા આ રાજકીય પરિવર્તને અમેરિકન રાજકારણમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રગતિશીલ જૂથની વધતી તાકાતનો સંકેત આપ્યો છે.