છેલ્લા કેટલાક સમયથી ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ (Digital Arrest) ના નામે નિર્દોષ લોકોને લૂંટવાના કિસ્સાઓમાં ચિંતાજનક વધારો થયો છે. સ્કેમર્સ (Scammers) સૌથી વધુ વૉટ્સએપ (WhatsApp) નો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાથી ભારત સરકારે હવે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ગૃહ મંત્રાલય હેઠળની સાયબર વિંગ ‘I4C’ ના રિપોર્ટ બાદ હવે સ્કેમમાં વપરાતા ડિવાઇસને જ તાત્કાલિક બ્લોક (Block) કરવાનો આદેશ અપાયો છે.
સરકારનો માસ્ટર પ્લાન: સ્કેમર્સ નવા નંબરથી એકાઉન્ટ બનાવી લેતા હોય છે, તેથી હવે તેમના ફોનની યુનિક ઓળખ એટલે કે ડિવાઇસ આઇડી (Device ID) પર જ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે.
ડિવાઇસ આઇડી (Device ID) શું છે?: જેમ આપણું આધાર કાર્ડ હોય છે, તેમ દરેક મોબાઈલનો પોતાનો IMEI નંબર, MAC એડ્રેસ (MAC Address) અને સીરીયલ નંબર હોય છે. હવે આ આખી ઓળખ જ સિસ્ટમમાંથી બ્લોક કરી દેવાશે.
નવા આઈટી નિયમો (IT Rules 2021): સરકાર વૉટ્સએપ પર સ્કાઈપ (Skype) જેવા સુરક્ષા ફીચર્સ લાવવા અને ડિલીટ કરેલા એકાઉન્ટનો ડેટા 180 દિવસ સુધી સાચવી રાખવા પર ભાર મૂકી રહી છે જેથી તપાસ એજન્સીઓને પુરાવા મળી રહે.
ડિજિટલ અરેસ્ટ સ્કેમ શું છે?: ગુનેગારો પોલીસ અથવા CBI અધિકારી બનીને વૉટ્સએપ વીડિયો કોલ (Video Call) કરે છે અને ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદેસર પાર્સલના નામે ડરાવીને લાખો રૂપિયા પડાવે છે.
સાવચેતીના 5 ગોલ્ડન રૂલ્સ:
- ભારતીય કાયદામાં વીડિયો કોલ પર ધરપકડ (Arrest) કરવાની કોઈ જોગવાઈ નથી.
- અજાણ્યા નંબરથી આવતા ધમકીભર્યા કોલથી ડર્યા વગર ફોન કાપી નાખો.
- બેંક વિગતો કે OTP (One Time Password) ક્યારેય શેર ન કરો.
- વીડિયો કોલ પર પુરાવા કે ગવાહી આપવાની જરૂર નથી.
- કોઈપણ સાયબર ફ્રોડ થાય તો તાત્કાલિક 1930 હેલ્પલાઈન (Helpline Number) પર કોલ કરો.