બંગાળમાં કોંગ્રેસનો સ્કોર ફરી ‘ઝીરો’ તરફ: રાહુલ ગાંધીની રણનીતિ નિષ્ફળ

West Bengal Rahul Gandhi | પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણી ૨૦૨૬ના પરિણામો કોંગ્રેસ (Congress) માટે અત્યંત આઘાતજનક રહ્યા છે. જે રીતે દિલ્હી વિધાનસભામાં કોંગ્રેસ સાફ થઈ ગઈ હતી, તે જ દ્રશ્ય બંગાળમાં ફરીથી જોવા મળી રહ્યું છે.

2021 પછી સતત બીજી વખત કોંગ્રેસ શૂન્ય (Zero) બેઠકો તરફ આગળ વધી રહી હોય તેવું જણાય છે. આ પરિણામોએ પક્ષના અસ્તિત્વ અને રાહુલ ગાંધી (Rahul Gandhi) ની ચૂંટણી રણનીતિ પર મોટા સવાલો ઊભા કર્યા છે.

રાહુલ ગાંધીની ‘ઔપચારિક’ મુલાકાતો બંગાળ ચૂંટણીમાં રાહુલ ગાંધીની રુચિ પર નજર કરીએ તો તે માત્ર નામ પૂરતી રહી હોય તેમ લાગે છે. સમગ્ર ચૂંટણી દરમિયાન રાહુલ ગાંધીએ માત્ર ૨ વખત પશ્ચિમ બંગાળની મુલાકાત લીધી અને કુલ ૫ રેલીઓ (Rallies) સંબોધી હતી.

વર્ષ ૨૦૨૪ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં તો તેઓ પ્રચાર માટે ગયા પણ નહોતા. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જ્યારે બંગાળમાં બીજા તબક્કાનું મતદાન (Voting) ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર ગ્રેટર નિકોબાર પ્રોજેક્ટ (Greater Nicobar Project) અંગે વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો.

આ બાબત દર્શાવે છે કે બંગાળ કોંગ્રેસના મોટા નેતા અધીર રંજન ચૌધરી (Adhir Ranjan Chowdhury) મેદાનમાં હોવા છતાં, હાઈકમાન્ડે આ રાજ્યને ગંભીરતાથી લીધું નહોતું.

મોદી પર ગરમ, મમતા પર નરમ? ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન રાહુલ ગાંધીનું વલણ દ્વિધાભર્યું રહ્યું હતું. શ્રીરામપુર (Serampore) ની રેલીમાં તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Narendra Modi) અને મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી (Mamata Banerjee) બંને પર નિશાન સાધ્યું હતું.

રાહુલે મમતા બેનર્જી પર પ્રહાર કરતા કહ્યું હતું કે, “મારા પર ૩૬ કેસ છે અને ED એ ૫૫ કલાક પૂછપરછ કરી, પણ મમતાજી સાથે આવું કેમ નથી થતું? કારણ કે મમતા બંગાળમાં ભાજપ (BJP) માટે રસ્તો ખોલી રહ્યા છે.

” જોકે, વિશ્લેષકો માને છે કે રાહુલ ગાંધી મમતા વિરુદ્ધ આક્રમક હોવા છતાં તેમનું મુખ્ય નિશાન મોદી જ રહ્યા હતા. જનતાનો પ્રતિસાદ પણ મિશ્ર હતો; જ્યારે રાહુલે મમતા પર હુમલો કર્યો ત્યારે લોકોએ તાળીઓ પાડી, પણ મોદી વિરુદ્ધની વાતોમાં તે ઉત્સાહ દેખાયો નહીં.

હિંસા અને ટીએમસી પર આક્ષેપો ચૂંટણી દરમિયાન આસનસોલ (Asansol) માં કોંગ્રેસ કાર્યકર દેબદીપ ચેટર્જીની હત્યા થતા રાહુલ ગાંધીએ તીખી પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) પર ‘ગુંડારાજ’નો આરોપ લગાવ્યો હતો.

આર જી કર (RG Kar) જેવી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે મહિલાઓ પર થતા અત્યાચાર મુદ્દે મમતા સરકારને ઘેરી હતી. તેમ છતાં, આ આકરા પ્રહારો વોટમાં પરિવર્તિત થઈ શક્યા નથી.

શું કોંગ્રેસ ભાજપની મદદગાર બની રહી છે? જે રીતે દિલ્હીમાં અરવિંદ કેજરીવાલ (Arvind Kejriwal) ની હાર ભાજપની જીત બની હતી, તેવી જ રીતે બંગાળમાં મમતા બેનર્જીના પતન અને કોંગ્રેસના નબળા દેખાવને કારણે ભાજપ ૧૭૦ થી વધુ બેઠકો પર લીડ મેળવી ચૂક્યું છે.

બિહાર (Bihar) માં પણ રાહુલ ગાંધીએ તેજસ્વી યાદવને મુખ્યમંત્રી પદનો ચહેરો ન માનીને જે ભૂલ કરી હતી, તેવી જ રણનીતિક નિષ્ફળતા બંગાળમાં જોવા મળી છે. જો મમતા બેનર્જી હવે કોંગ્રેસને ‘ભાજપની મદદગાર’ કહે તો તેમાં નવાઈ નહીં હોય.

પરિણામો અને ભાવિ ૨૦૨૬ના આ પરિણામો સ્પષ્ટ કરે છે કે બંગાળની જનતા હવે કોંગ્રેસને એક વિકલ્પ તરીકે જોતી નથી. અધીર રંજન ચૌધરી જેવા દિગ્ગજ નેતા પણ પોતાની બેઠક પર સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.

ઇન્ડિયા બ્લોક (INDIA Block) માં નેતૃત્વને લઈને મમતા અને રાહુલ વચ્ચે જે વિખવાદ હતો, તે આ પરિણામો પછી વધુ ઉગ્ર બનવાની શક્યતા છે. શું કોંગ્રેસ બંગાળમાં હવે કાયમી ધોરણે અસ્તિત્વ ગુમાવી ચૂકી છે? તે જોવું રહ્યું.