Budget 2026 | લોકસભામાં બજેટ ભાષણ (Budget Speech) દરમિયાન જ્યારે નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આઈટી સેક્ટર (IT Sector) માટે મદદની જાહેરાત કરી, ત્યારે શેરબજારમાં અચાનક તેજી જોવા મળી હતી. પરંતુ આ તેજી થોડી જ મિનિટો ટકી શકી, કારણ કે નાણામંત્રીએ ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (Futures and Options – F&O) માં ટ્રેડિંગ કરનારાઓ માટે મોટા ઝટકાની જાહેરાત કરી દીધી. આ જાહેરાત સાથે જ બજાર સેકન્ડોમાં ગબડી પડ્યું.
STT દરોમાં મોટો ફેરફાર બજેટમાં જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે ઓપ્શન પ્રીમિયમ (Option Premium) પર STT (Securities Transaction Tax) વધારીને 0.1% કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ફ્યુચર્સ પર STT વધારીને 0.02% કરવામાં આવ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ કરવું થોડું મોંઘું બનશે.
સરકારનો તર્ક એવો હોઈ શકે કે રિટેલ રોકાણકારો (Retail Investors) ને F&O ના જોખમથી બચાવવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. STT મોંઘો થવાથી લોકો ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગથી દૂર રહેશે, પરંતુ આ નિર્ણયે કેપિટલ માર્કેટ (Capital Market) અને શેરબજારને જોરદાર હચમચાવી દીધું છે.
STT વધારાથી શેરબજારમાં કડાકો આ જાહેરાત થતાની સાથે જ સેન્સેક્સ (Sensex) માં 2300 થી વધુ પોઈન્ટ્સનો ઘટાડો જોવા મળ્યો અને નિફ્ટી (Nifty) પણ 500 પોઈન્ટ્સ સુધી ગગડી ગઈ હતી. જોકે, નીચલા સ્તરેથી થોડો સુધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બજાર પહેલાથી જ દબાણમાં હતું ત્યારે STT વધારવાનો આ યોગ્ય સમય નહોતો.
શું છે આ STT? (What is Securities Transaction Tax?) જ્યારે તમે શેરબજારમાં શેર, ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (Equity Mutual Fund) અથવા ડેરિવેટિવ્ઝ (F&O) ની ખરીદ-વેચાણ કરો છો, ત્યારે સરકાર જે ટેક્સ વસૂલે છે તેને STT કહેવામાં આવે છે. ટ્રેડિંગ દરમિયાન તમારે આ ટેક્સ અલગથી જમા કરાવવો પડતો નથી, પરંતુ બ્રોકર (Broker) પોતે જ આ રકમ કાપીને સરકારને જમા કરાવી દે છે.
બ્રોકિંગ કંપનીઓના શેરમાં ગાબડું STT વધારાને કારણે કેપિટલ માર્કેટ સાથે જોડાયેલા શેરોમાં લોઅર સર્કિટ (Lower Circuit) જોવા મળી હતી. BSE અને Angel One ના શેરમાં 10% સુધીનો ઘટાડો થયો હતો, જ્યારે Groww જેવી કંપનીઓને પણ અસર પહોંચી છે.
નવા અને જૂના ટેક્સ દરોની તુલના:
ફ્યુચર્સ (Futures): જૂનો દર 0.0125% થી વધીને હવે 0.02%.
ઓપ્શન્સ (Options): જૂનો દર 0.0625% થી વધીને હવે 0.1%.
નોંધનીય છે કે F&O ટ્રેડિંગમાં STT માત્ર વેચાણ (Sell) પર લાગે છે, ખરીદી (Buy) પર નહીં. આ ટેક્સને બિઝનેસ એક્સપેન્સ (Business Expense) તરીકે ગણવામાં આવે છે, જે ઇન્કમ ટેક્સની ગણતરીમાં ખર્ચ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.