UPI MDR Charges | કેન્દ્ર સરકારે અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) એ UPI વ્યવહારો પર મર્ચેન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ને લઈને ઉદ્ભવેલી વિવિધ આશંકાઓ અને ભ્રમણાઓને દૂર કરવા માટે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા અને FAQs (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો) જાહેર કર્યા છે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ વધુ પારદર્શક બને અને દેશભરના નાના-મોટા વેપારીઓ તેમજ સામાન્ય ગ્રાહકોને યોગ્ય માહિતી મળી રહે તે હેતુથી આ વિગતો આપવામાં આવી છે.
સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે રૂ. 2,000 થી વધુ રકમના ચોક્કસ UPI વ્યવહારો પર 0.4% સુધીનો MDR લાગુ કરવામાં આવી શકે છે.
જોકે, આ નિર્ણયથી સામાન્ય નાગરિકો પર કોઈ વધારાનો નાણાકીય બોજ પડશે નહીં. આ FAQ ના માધ્યમથી સરકારે ગ્રાહકો, નાના વેપારીઓ અને મોટા ડિજિટલ મર્ચેન્ટ્સ પર તેની શું અસર થશે તે અંગે સંપૂર્ણ માહિતી પૂરી પાડી છે.
ગ્રાહકો માટે UPI સદ્દંતર મફત રહેશે
સામાન્ય ગ્રાહકો અને દૈનિક ઉપયોગકર્તાઓ માટે સૌથી મોટા રાહતના સમાચાર એ છે કે પીઅર-ટુ-પીઅર (P2P) એટલે કે એક વ્યક્તિથી બીજી વ્યક્તિ વચ્ચે થતા તમામ UPI ટ્રાન્સફર સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે. આ ઉપરાંત, દુકાનો, મોલ અથવા ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પરથી ખરીદી કરતી વખતે ગ્રાહકે કોઈ વધારાનો ચાર્જ કે MDR ચૂકવવાનો રહેશે નહીં. જો કોઈ વેપારી ગ્રાહક પાસેથી આ ચાર્જ વસૂલવાનો પ્રયાસ કરશે, તો તેને નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગણવામાં આવશે.
નાના વેપારીઓ અને શાકભાજી વિક્રેતાઓને સંપૂર્ણ મુક્તિ
સરકારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે નાના વેપારીઓ, ગલી-મોહલ્લાના દુકાનદારો, શાકભાજી વિક્રેતાઓ અને નાના ફેરિયાઓ માટે MDR શૂન્ય રહેશે. જો નાના વેપારીઓ રૂ. 2,000 થી વધુનો પણ કોઈ વ્યવહાર સ્વીકારે છે, તો પણ તેમના પર આ ચાર્જ લાગુ કરવામાં આવશે નહીં. સરકાર ડિજિટલ ઈન્ડિયા અંતર્ગત નાના બિઝનેસમેનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કટિબદ્ધ છે.
મોટા વેપારીઓ અને વોલેટ/કાર્ડ પેમેન્ટ માટે શું છે નિયમ?
આ MDR મુખ્યત્વે મોટા વેપારીઓ અને ચોક્કસ પ્રીપેડ પેમેન્ટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ (PPI) જેવા કે વોલેટ અથવા ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા રૂ. 2,000 થી વધુ રકમના ક્યુઆર કોડ સ્કેનિંગ અને ડિજિટલ વ્યવહારો પર લાગુ પડે છે.
0.4% MDR દર: મોટા મર્ચેન્ટ્સ માટે રૂ. 2,000 થી વધુના વિશિષ્ટ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર મહત્તમ 0.4% MDR નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે.
બેંકો અને પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ: આ ચાર્જ બેંકો, NPCI અને પેમેન્ટ સુવિધા પૂરી પાડતી કંપનીઓ વચ્ચે ડિજિટલ સરચાર્જ અને નેટવર્ક મેન્ટેનન્સ ખર્ચને પહોંચી વળવા માટે વહેંચવામાં આવશે.
ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમને મજબૂત કરવાનો ઉદ્દેશ્ય
ફાઇનાન્સ મિનિસ્ટ્રીના જણાવ્યા મુજબ, આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ ડિજિટલ પેમેન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને આર્થિક રીતે ટકાવી રાખવાનો (financially sustainable) છે.
ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન પ્રોસેસ કરવા માટે બેંકો અને ફીનટેક કંપનીઓને પ્રોસેસિંગ કોસ્ટ લાગતી હોય છે. 0.4% નો આ મર્યાદિત MDR લાગુ થવાથી ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ વધુ સુરક્ષિત, ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બનશે, જ્યારે ગ્રાહકો અને નાના વેપારીઓને તેનાથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રાખવામાં આવ્યા છે.
