Anil Menon Spacewalk | અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે વધુ એક ભારતીયનું નામ સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત થઈ ગયું છે. નેશનલ એરોનોટિક્સ એન્ડ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન (NASA) ના ભારતીય મૂળના એસ્ટ્રોનોટ (Astronaut) અનિલ મેનન (Anil Menon) એ ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS) ની બહાર પોતાની પ્રથમ સ્પેસવોક (Spacewalk) સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરીને ઈતિહાસ રચી દીધો છે. તેઓ સ્પેસવોક કરનારા ભારતીય મૂળના ચૂંટાયેલા વિશેષ એસ્ટ્રોનોટ્સની યાદીમાં સામેલ થઈ ગયા છે.
અનિલ મેનન સાથે તેમની સહ-એસ્ટ્રોનોટ જેસિકા મેઇર (Jessica Meir) પણ આ સ્પેસવોક મિશનમાં જોડાયા હતા. બંને એસ્ટ્રોનોટ્સે અવકાશમાં આશરે 6.5 કલાક જેટલો સમય વિતાવ્યો હતો. આ મિશન દરમિયાન તેમણે સ્પેસ સ્ટેશનના મહત્વપૂર્ણ પાર્ટ્સના મેન્ટેનન્સ (Maintenance) અને સોલર એરે (Solar Array) ના અપગ્રેડેશનનું કામ પૂર્ણ કર્યું હતું.
NASA દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, સ્પેસવોક દરમિયાન બંને સ્પેસવોકર્સ સુરક્ષિત રહ્યા હતા અને મિશનના તમામ નિર્ધારિત લક્ષ્યાંકો નિર્ધારિત સમયમાં પૂરા કરી લેવામાં આવ્યા હતા.
કોણ છે અનિલ મેનન? અનિલ મેનનનો જન્મ અમેરિકામાં થયો હતો, પરંતુ તેમના પિતા ભારતીય અને માતા યુક્રેનિયન છે. તેઓ વ્યવસાયે એક ઇમરજન્સી મેડિસીન ફિઝિશિયન (Emergency Medicine Physician) અને યુએસ એરફોર્સ (US Air Force) માં લેફ્ટનન્ટ કર્નલ રહી ચૂક્યા છે. તેમણે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી (Harvard University) અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી (Stanford University) માંથી ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવ્યું છે.
NASA માં જોડાયા પહેલા, તેમણે સ્પેસએક્સ (SpaceX) માટે પ્રથમ મેડિકલ ડિરેક્ટર તરીકે પણ સેવા આપી હતી, જ્યાં તેમણે માનવ અવકાશ ઉડાન મિશન (Human Spaceflight Missions) માટે સુરક્ષા પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
2021 માં, NASA દ્વારા તેમને તેની 23rd Astronaut Class માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આકરી તાલીમ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમને ISS મિશન માટે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
ભારતીય સમુદાય માટે ગૌરવની ક્ષણ અનિલ મેનનની આ સફળતાથી સમગ્ર વિશ્વમાં વસતા ભારતીયોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. રાકેશ શર્મા, કલ્પના ચાવલા અને સુનિતા વિલિયમ્સ પછી અવકાશ મિશનમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન મેળવનાર ભારતીય મૂળના વૈજ્ઞાનિકોની શ્રેણીમાં અનિલ મેનનનું નામ પણ જોડાઈ ગયું છે.
NASA અનુસાર, સ્પેસવોકની આ સફળતા ભવિષ્યના આર્ટેમિસ મિશન (Artemis Mission) અને મંગળ ગ્રહ (Mars Mission) ના માનવ મિશન માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થશે. સ્પેસ સ્ટેશન પરથી બહાર નીકળીને કરાયેલું આ સફળ કામ સ્પેસ ટેકનોલોજી અને હ્યુમન સ્પેસ પ્રોગ્રામ માટે મોટી સિદ્ધિ ગણાઈ રહી છે.