Wealth Migration Report | વર્ષ 2026માં વૈશ્વિક સ્તરે હાઈ-નેટ-વર્થ ઇન્ડિવિડ્યુઅલ્સ (High-net-worth individuals – HNWI) એટલે કે મિલિયોનર્સ (Millionaires) ની હિલચાલ અને દેશ છોડવાના ટ્રેન્ડમાં એક ઐતિહાસિક અને અભૂતપૂર્વ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.
અગ્રણી આંતરરાષ્ટ્રીય રેસિડેન્સ અને સિટિઝનશિપ એડવાઇઝરી ફર્મ હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સ (Henley & Partners) દ્વારા તાજેતરમાં જ ‘હેનલી પ્રાઇવેટ વેલ્થ માઇગ્રેશન રિપોર્ટ 2026’ (Henley Private Wealth Migration Report 2026) જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
આ અહેવાલ અનુસાર, આ વર્ષે વિશ્વભરમાંથી રેકોર્ડ 1.65 lakh (1,65,000) મિલિયોનર્સ પોતાના મૂળ દેશને છોડીને અન્ય દેશોમાં સ્થળાંતર કરે તેવી પ્રબળ સંભાવના છે. આ આંકડો અગાઉના તમામ વર્ષોના રેકોર્ડ તોડી રહ્યો છે.
જો ભૂતકાળના આંકડા પર નજર કરીએ તો, વર્ષ 2025 માં અંદાજે 1.42 lakh, વર્ષ 2024 માં 1.34 lakh અને વર્ષ 2013 માં માત્ર 51,000 અમીરોએ પોતાનો દેશ છોડ્યો હતો. આ સરખામણી દર્શાવે છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં વૈશ્વિક સ્તરે અમીરોની ગતિશીલતા (Mobility) માં કેટલો મોટો ઉછાળો આવ્યો છે.
આજની તારીખે સમૃદ્ધ પરિવારો માત્ર ટેક્સ (Tax) બચાવવા જેવી પરંપરાગત બાબતો માટે જ સ્થળાંતર નથી કરી રહ્યા, પરંતુ તેઓ રાજકીય અસ્થિરતાથી બચવા, આંતરિક સુરક્ષા, જીવનની ઉત્કૃષ્ટ ગુણવત્તા (Quality of life) અને વધુ સારી ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Investment) તકો માટે પોતાના દેશો બદલી રહ્યા છે.
અહેવાલમાં એક ખાસ બાબત એ સામે આવી છે કે હવે અમીરો કોઈ એક દેશમાં કાયમી વસવાટ કરવાના જૂના અભિગમને છોડી રહ્યા છે. તેના બદલે તેઓ અલગ-અલગ દેશોમાં રહેઠાણના અધિકારો (Residence rights), નાગરિકતા (Citizenships), રોકાણો અને વ્યાપારી હિતો ધરાવતો એક મજબૂત ‘સોવરેન પોર્ટફોલિયો’ (Sovereign portfolios) બનાવી રહ્યા છે જેથી ભવિષ્યના કોઈપણ આંચકા સામે પોતાની સંપત્તિ અને પરિવારને સુરક્ષિત રાખી શકાય.
વર્ષ 2026 ના પ્રથમ 5 મહિનામાં જ હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સને 86 વિવિધ રાષ્ટ્રીયતા ધરાવતા લોકો તરફથી 47 જેટલા ઇન્વેસ્ટમેન્ટ માઇગ્રેશન પ્રોગ્રામ્સ (Investment migration programs) માટે અરજીઓ મળી ચૂકી છે. આ અરજદારોમાંથી 28% થી વધુ લોકો હાલમાં તેમના પોતાના નાગરિકત્વ ધરાવતા દેશની બહાર જીવી રહ્યા છે, જે આજના વૈશ્વિક વેલ્થ લેન્ડસ્કેપની બદલાતી તસવીર રજૂ કરે છે.
ગ્લોબલ વેલ્થ મોબિલિટી ફ્રેમવર્ક
હેનલી પ્રાઇવેટ વેલ્થ માઇગ્રેશન રિપોર્ટની 2026 ની આવૃત્તિ અત્યાર સુધીની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિ દર્શાવે છે. અગાઉના અહેવાલોમાં માત્ર મિલિયોનર્સના સ્થળાંતરના અંદાજો અને દિશા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવતું હતું. પરંતુ આ વર્ષે હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સે આલ્ફાજીઓ (AlphaGeo) ના સહયોગથી એક નવું વિશ્લેષણાત્મક મોડેલ ‘ગ્લોબલ વેલ્થ મોબિલિટી ફ્રેમવર્ક’ (Global Wealth Mobility Framework) રજૂ કર્યું છે.
આ નવું માળખું ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટ (Tax treatment), કાયદાનું શાસન (Rule of law), જીવનની ગુણવત્તા, રોકાણકારો માટેના સ્થળાંતરના માર્ગો, કૌટુંબિક સમાવેશ (Family inclusion), જિયોપોલિટિકલ સ્ટેબિલિટી (Geopolitical stability) અને કેપિટલ મોબિલિટી (Capital mobility) જેવા 12 મહત્વના પરિમાણોના આધારે વિવિધ દેશોની માળખાકીય સ્પર્ધાત્મકતાનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
આ પરિણામોને વર્લ્ડ બેંક (World Bank), આઈએમએફ (IMF), ઓઇસીડી (OECD) અને ગ્લોબલ પીસ ઇન્ડેક્સ (Global Peace Index) ના ડેટા સાથે બેન્ચમાર્ક કરવામાં આવ્યા છે. દરેક દેશને 100 માંથી એક ‘વેલ્થ મોબિલિટી કોમ્પિટિટિવનેસ સ્કોર’ (Wealth Mobility Competitiveness Score) આપવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે કોઈ દેશ વૈશ્વિક સંપત્તિને આકર્ષવા માટે માળખાકીય રીતે કેટલો સક્ષમ છે.
આ મોડેલ મુજબ, સિંગાપોર (Singapore), ઇટાલી (Italy), સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ (Switzerland), ગ્રીસ (Greece), હોંગકોંગ (Hong Kong) અને ન્યૂઝીલેન્ડ (New Zealand) અમીરો માટે સૌથી આકર્ષક અને મનપસંદ સ્થળો તરીકે ઉભરી આવ્યા છે. જ્યારે યુનાઇટેડ કિંગડમ (United Kingdom), જર્મની (Germany), ફ્રાન્સ (France), નોર્વે (Norway) અને દક્ષિણ કોરિયા (South Korea) જેવા પરંપરાગત આર્થિક પાવરહાઉસ ટેક્સ સુધારા અને નીતિગત અનિશ્ચિતતાને કારણે દબાણ હેઠળ છે.
અમેરિકા અને યુકે: દબાણ હેઠળના મોટા બજારો
આ અહેવાલમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (United States) એક અનોખી સ્થિતિમાં જોવા મળ્યું છે. અમેરિકાનો વેલ્થ મોબિલિટી સ્કોર 100 માંથી માત્ર 62.3 છે. અમેરિકા વિશ્વમાં સંપત્તિ સર્જન, સાહસિકતા અને કેપિટલ ફોર્મેશનમાં મોખરે હોવા છતાં, તે વૈશ્વિક સ્તરે વૈકલ્પિક નાગરિકતા માટે એપ્લિકેશન કરતો સૌથી મોટો સોર્સ માર્કેટ (Source market) બન્યો છે.
વર્ષ 2025 માં અમેરિકન નાગરિકો તરફથી આવેલી આવી અરજીઓ અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ બમણી થઈ હતી અને વર્ષ 2026 માં પણ આ ટ્રેન્ડ એટલી જ ઝડપે ચાલુ છે. અહીં આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે આમાંથી માત્ર 7% અરજીઓ વિદેશમાં રહેતા અમેરિકન પ્રવાસીઓની છે, જ્યારે બાકીની તમામ અરજીઓ અમેરિકામાં જ વસતા સ્થાનિક અમીરો તરફથી આવી રહી છે.
આ સમૃદ્ધ અમેરિકનોમાંથી લગભગ અડધા લોકો યુરોપિયન (European) પ્રોગ્રામ્સ તરફ નજર દોડાવી રહ્યા છે, જ્યારે ચોથા ભાગના લોકો લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન દેશોના વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે. આ સાબિત કરે છે કે સંપત્તિનું સર્જન કરવું અને સંપત્તિ જાળવી રાખવા માટે આકર્ષક માળખું પૂરું પાડવું એ બંને અલગ બાબતો છે.
અમેરિકામાં સિટિઝનશિપ-બેઝ્ડ ટેક્સેશન (Citizenship-based taxation) અને જટિલ ઇમિગ્રેશન પ્રક્રિયાઓને કારણે અમીરો વૈકલ્પિક આયોજન કરી રહ્યા છે.
બીજી તરફ, યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK) પોતાની આકર્ષકતા ઝડપથી ગુમાવી રહ્યું છે અને તે ‘દબાણ હેઠળના બજારો’ માં સામેલ થઈ ગયું છે, જેનો સ્કોર 68.3 છે. યુકેથી આવતી અરજીઓમાં વર્ષ 2024 અને 2025 ની વચ્ચે 15% નો વધારો નોંધાયો હતો.
વર્ષ 2026 માં યુકેના એડ્રેસ પરથી આવેલી અરજીઓમાં 53% હિસ્સો ત્યાં રહેતા વિદેશી નાગરિકોનો છે, જેનો અર્થ એ છે કે બ્રિટિશ નાગરિકો હવે કુલ અરજીઓના અડધા ભાગ જેટલા છે, જે વર્ષ 2018 માં માત્ર 8% હતા.
બ્રિટન તેની જૂની ઓળખ ગુમાવી રહ્યું છે કારણ કે ત્યાં નોન-ડોમ ટેક્સ શાસન (Non-dom tax regime) નાબૂદ કરવામાં આવ્યું છે, ઇનહેરિટન્સ ટેક્સ (Inheritance tax) ના નિયમો બદલાયા છે અને ટિયર 1 ઇન્વેસ્ટર વિઝા (Tier 1 Investor Visa) પણ બંધ કરી દેવાયા છે. નીતિગત અસ્પષ્ટતાના કારણે બ્રિટન હવે અમીરોને રોકી શકતું નથી.
યુરોપિયન બજારો અને ગ્રીસનો ઉદય
જર્મની (69.7) અને ફ્રાન્સ (65.7) માં પણ આવી જ સ્થિતિ છે. આ દેશોમાં વેલ્થ ટેક્સ (Wealth tax), એક્ઝિટ ટેક્સ (Exit tax) અને લાંબા ગાળાની નાણાકીય અનિશ્ચિતતાને કારણે અમીરોમાં ચિંતા છે. હેનલીના ડેટા મુજબ, વર્ષ 2025 ના છેલ્લા ક્વાર્ટર અને 2026 ના પ્રથમ ક્વાર્ટર વચ્ચે જર્મન નાગરિકોની પૂછપરછમાં 16% નો વધારો થયો છે, જ્યારે ફ્રાન્સ 2024 માં અરજીઓની યાદીમાં ટોપ 40 દેશોમાં હતું તે 2026 માં ટોપ 15 દેશોમાં આવી ગયું છે.
યુરોપમાં મૂડી અને પ્રતિભા હવે એવા દેશો તરફ જઈ રહી છે જ્યાં મજબૂત સંસ્થાઓની સાથે આકર્ષક ટેક્સ માળખું હોય. આ રેસમાં ઇટાલી (72.3) તેનું ફ્લેટ-ટેક્સ શાસન (Flat-tax regime) અને સાનુકૂળ વારસા ટેક્સ માળખાને કારણે મિલાન (Milan) ને ઇન્ટરનેશનલ ફેમિલી ઓફિસ સેન્ટર તરીકે સ્થાપિત કરી રહ્યું છે.
જ્યારે સ્પેને (Spain) તેનો ગોલ્ડન વિઝા (Golden visa) પ્રોગ્રામ બંધ કર્યો અને પોર્ટુગલે રિયલ એસ્ટેટ લિંક્ડ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રૂટ પાછો ખેંચી લીધો, ત્યારે તેનો સીધો ફાયદો ગ્રીસને (Greece) થયો છે. ગ્રીસ (70.5) રોકાણકારોની પહેલી પસંદ બની ગયું છે, જે દર્શાવે છે કે જ્યારે સરકારો એક રસ્તો બંધ કરે છે ત્યારે અમીરોનો આ પ્રવાહ અટકતો નથી પરંતુ બીજા દેશ તરફ વળી જાય છે. આ ઉપરાંત સાયપ્રસ (73.5) અને નેધરલેન્ડ્સ (72.8) પણ મજબૂત પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે.
ગલ્ફ ક્ષેત્ર અને યુએઈનું સંતુલન
યુનાઇટેડ આરબ અમીરાત (UAE) આ સમગ્ર ફ્રેમવર્કમાં 85.3 ના અત્યંત મજબૂત સ્કોર સાથે વૈશ્વિક સ્તરે અમીરોનું સૌથી આકર્ષક અને મનપસંદ ‘વેલ્થ હબ’ (Wealth hub) સાબિત થયું છે.
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા પ્રાદેશિક તણાવ અને સંઘર્ષો છતાં, યુએઈ તેના લો-ટેક્સ રેટ, રોકાણકારો માટે ઉત્તમ કનેક્ટિવિટી, ઉચ્ચ જીવન ધોરણ અને લાંબા ગાળાના રેસિડેન્સી ઓપ્શન્સ (ગોલ્ડન વિઝા) ને કારણે ખૂબ જ સ્થિર રહ્યું છે.
જોકે, રસપ્રદ બાબત એ છે કે વર્ષ 2025 ના છેલ્લા ક્વાર્ટરથી 2026 ના પ્રથમ ક્વાર્ટર દરમિયાન યુએઈ સ્થિત લોકો તરફથી પણ વૈકલ્પિક નાગરિકતા માટેની પૂછપરછમાં 41% અને અરજીઓમાં 29% નો મોટો વધારો થયો છે.
એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા અનુસાર, આ આંકડો યુએઈમાંથી અમીરોના પલાયન (Exodus) નો સંકેત નથી. વાસ્તવમાં, યુએઈમાં રહેતા વિદેશી ઉદ્યોગસાહસિકો અને રોકાણકારો યુએઈને જ પોતાનો મુખ્ય બેઝ (Primary base) રાખીને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની ગતિશીલતા (Global mobility) વધારવા અને કટોકટીના સમય માટે આકસ્મિક આયોજન (Contingency planning) ના ભાગરૂપે અન્ય દેશોની સિટિઝનશિપ માટે અરજી કરી રહ્યા છે. તે એક ગ્લોબલ લોન્ચપેડ બની ગયું છે.
એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર અને સિંગાપોરની પકડ
એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સિંગાપોર 79.5 ના સ્કોર સાથે અગ્રેસર છે. તે તેની રાજકીય સ્થિરતા, ઊંડા કેપિટલ માર્કેટ્સ અને મજબૂત કાનૂની સંસ્થાઓને કારણે સમગ્ર એશિયાના અમીરોને આકર્ષી રહ્યું છે.
ન્યૂઝીલેન્ડ (75.8) તેના ‘એક્ટિવ ઇન્વેસ્ટર પ્લસ વિઝા પ્રોગ્રામ’ (Active Investor Plus Visa Program) માં કરેલા સુધારાઓને કારણે લોન્ગ-ટર્મ ફેમિલી પ્લાનિંગ અને સંપત્તિ સુરક્ષા માટે વૈશ્વિક સ્તરે ખૂબ જ લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. હોંગકોંગ પણ 71.2 ના સ્કોર સાથે ફેમિલી ઓફિસ પ્રવૃત્તિઓ (Family office activity) અને ઇન્વેસ્ટર માઇગ્રેશન દ્વારા ફરી પોતાની ગતિ પકડી રહ્યું છે.
ભારત અને અન્ય ઉભરતા બજારોના પડકારો
આ યાદીમાં ભારત (India) 56.5 ના સ્કોર સાથે માળખાકીય પડકારો (Structural challenges) નો સામનો કરતા દેશોની શ્રેણીમાં મુકાયું છે. ભારત અને ચીન (60.5) વિશ્વમાં નવી સંપત્તિ અને અમીરો પેદા કરતા સૌથી મોટા એન્જિન હોવા છતાં, સ્થાનિક સ્તરે કેપિટલ કંટ્રોલ (Capital controls), જટિલ ટેક્સ સિસ્ટમ, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિઝા ફ્રી એક્સેસની મર્યાદાઓ અને લાઈફસ્ટાઈલ ડાયવર્સિફિકેશન જેવા પરિબળો પડકારરૂપ છે.
ભારતના અમીર પરિવારો હવે સેકન્ડ રેસિડેન્સી (Second residency) અથવા વૈકલ્પિક નાગરિકતાને પોતાની એસ્ટેટ પ્લાનિંગ (Estate planning) અને ટેક્સ સ્ટ્રક્ચરિંગ (Tax structuring) ના એક અનિવાર્ય ભાગ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત, બાળકોના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના શિક્ષણ, ગ્લોબલ બિઝનેસ વિસ્તરણ અને સક્સેસન પ્લાનિંગ (Succession planning) માટે પણ ભારતીય હાઈ-નેટ-વર્થ વ્યક્તિઓ વિદેશી રેસિડેન્સી પ્રોગ્રામ્સ અપનાવી રહ્યા છે. આ શ્રેણીમાં રશિયા (58.7), બ્રાઝિલ (64.2), ઈરાન (45.8) અને નાઇજીરિયા (43.0) પણ સમાન પ્રકારના માળખાકીય પડકારો સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે.