પરમાણુ શક્તિના બે મહાબલીઓ આકાશમાંથી ખાબક્યા: અમેરિકાનું B-52 અને રશિયાનું Tu-22M3 બોમ્બર વિમાન એક જ દિવસે દુર્ઘટનાગ્રસ્ત

Bomber Plane Crash | નેશનલ સિક્યોરિટી અને લશ્કરી ઇતિહાસમાં એક અત્યંત અણધારી અને દુર્લભ ઘટના સામે આવી છે. શીત યુદ્ધ (Cold War) સમયના બે સૌથી મોટા કટ્ટર હરીફ દેશો અમેરિકા અને રશિયાના પરમાણુ હથિયારો વહન કરવા સક્ષમ બે સૌથી શક્તિશાળી વ્યૂહાત્મક બોમ્બર વિમાનો સોમવારે (Monday) એક જ દિવસે અલગ-અલગ સ્થાનો પર ક્રેશ થયા છે.

પ્રથમ કમનસીબ ઘટના દક્ષિણ કેલિફોર્નિયાના પ્રખ્યાત મોજાવે રણમાં (Mojave Desert) આવેલા એડવર્ડ્સ એરફોર્સ બેઝ પર (Edwards Air Force Base) બની હતી, જ્યાં અમેરિકન એરફોર્સનું (US Air Force) એક B-52 બોમ્બર વિમાન ઉડાન ભર્યાની થોડી જ ક્ષણોમાં તૂટી પડ્યું હતું, જેમાં સવાર તમામ 8 લોકોના કમકમાટીભર્યા મોત નીપજ્યા છે.

આ અકસ્માતના ગણતરીના કલાકોમાં જ હજારો માઇલ દૂર રશિયાના સાઇબેરિયા પ્રદેશમાં રશિયન વાયુસેનાનું Tu-22M3 વ્યૂહાત્મક બોમ્બર પણ તાલીમ ઉડાન દરમિયાન ક્રેશ થયું હતું.

All 8 crew DEAD in B-52 bomber crash in routine test flight — CNN

‘Indications are crash was not survivable’ — officialshttps://t.co/Llhou3fYku pic.twitter.com/DwEmKbAhTb

— RT (@RT_com) June 16, 2026

અમેરિકામાં B-52 બોમ્બર રનવે પર જ ભસ્મીભૂત થયું

યુએસ એરફોર્સના સત્તાવાર અહેવાલો અનુસાર, આઠ એન્જિન ધરાવતું વિશાળ B-52 સ્ટ્રેટોફોર્ટ્રેસ (B-52 Stratofortress) બોમ્બર વિમાન એડવર્ડ્સ એરબેઝ પરથી નિયમિત ટેસ્ટ મિશન (test mission) માટે ટેકઓફ કરી રહ્યું હતું.

જમીન પરથી સહેજ ઉપર ઉઠતાની સાથે જ વિમાન અચાનક રનવે પર જ તૂટી પડ્યું હતું અને તેમાં ભીષણ વિસ્ફોટ સાથે આગ ફાટી નીકળી હતી. એરફોર્સના કર્નલ જેમ્સ હેયસે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે આ અકસ્માત એટલો ભયાનક હતો કે તેમાંથી કોઈનું પણ બચવું અશક્ય (unsurvivable) હતું.

દુર્ઘટના બાદ સામે આવેલા એરિયલ વિડીયો ફૂટેજમાં (aerial video footage) લોસ એન્જલસથી આશરે ૧૦૦ (100) માઇલ ઉત્તરમાં આવેલા રણ વિસ્તારમાં ફૂટબોલના મેદાન કરતાં પણ મોટા ક્ષેત્રમાં કાળો ધુમાડો અને બળીને ખાખ થઈ ગયેલી જમીન દેખાતી હતી. કર્નલ હેયસે વધુમાં જણાવ્યું કે વિમાનમાં સવાર 8 લોકોના મિશ્ર ક્રૂમાં (mixed crew) સરકારી નાગરિકો, ખાનગી કોન્ટ્રાક્ટરો અને સૈન્ય કર્મચારીઓ સામેલ હતા.

આ વિમાનની ડિઝાઈન તૈયાર કરનાર એરોસ્પેસ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની બોઇંગે (Boeing) પુષ્ટિ કરી છે કે મૃતકોમાં તેના બે કર્મચારીઓ પણ સામેલ હતા. આ ફ્લાઇટ વાયુસેનાના રડાર આધુનિકીકરણ પ્રોગ્રામને (radar modernisation programme) સપોર્ટ કરવા માટે ઉડાન ભરી રહી હતી.

વર્ષ 2016માં ગુઆમ ટાપુ પર થયેલા અકસ્માત બાદ B-52 વિમાનનો આ પ્રથમ ક્રેશ છે. આ ઘટનાને કારણે એડવર્ડ્સ એરબેઝની તમામ કામગીરીઓ મંગળવાર (Tuesday) સુધી સ્થગિત કરી દેવાઈ છે.

SHOCKING COINCIDENCE: On June 15, 2026, TWO strategic bombers crashed on the SAME DAY — first Russia’s Tu-22M3 in Siberia (4 pilots survived), then US B-52 in California (8 crew died) ❄️🇺🇸

Both Cold War-era aircraft. Both gone in one day. pic.twitter.com/rxZ01MztPX

— RB. (@KailashVashi) June 16, 2026

રશિયાના સાઇબેરિયામાં Tu-22M3 ક્રેશ, પાયલોટો સુરક્ષિત

અમેરિકાની ઘટનાની સમાંતર રશિયાના સંરક્ષણ મંત્રાલયે (Russian Defence Ministry) પણ એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને તેમના એક વ્યૂહાત્મક બોમ્બર વિમાનના ક્રેશની માહિતી આપી હતી. રશિયાનું લાંબી અંતરની ક્ષમતા ધરાવતું સુપરસોનિક Tu-22M3 બોમ્બર વિમાન સાઇબેરિયાના ઇર્કુત્સ્ક (Irkutsk) ક્ષેત્રમાં એક રૂટિન તાલીમ ઉડાન (training flight) પર હતું ત્યારે તકનીકી ખામીને કારણે તૂટી પડ્યું હતું.

સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા બિનસત્તાવાર ફૂટેજમાં વિમાન અંગારા નદીના (Angara River) કિનારા પાસે આવેલા ગીચ જંગલમાં સીધું નાક નાખીને (nose-diving) પડતું જોઈ શકાતું હતું, જેના કારણે મોટો ધુમાડો હવામાં ઊડ્યો હતો.

ઇન્ટરફેક્સ (Interfax) ન્યૂઝ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, વિમાન તૂટી પડે તે પહેલાં જ તેના તમામ ક્રૂ મેમ્બર્સ સમયસર અને સુરક્ષિત રીતે ઇજેક્ટ (eject) થઈ ગયા હતા, જેથી પાયલોટોના જીવ બચી ગયા છે અને તેમને જરૂરી તબીબી સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. ઇર્કુત્સ્કના ગવર્નર ઇગોર કોબઝેવે જણાવ્યું કે આ અકસ્માત કામેન્કા ગામ નજીક થયો હતો. વિમાન કોઈપણ પ્રકારના કોમ્બેટ લોડ (combat load) કે જીવંત દારૂગોળા વિના ઉડી રહ્યું હોવાને કારણે જમીન પર કોઈ નાગરિક જાનમાલનું નુકસાન થયું નથી.

કોલ્ડ વોરના હરીફો: B-52 વિરુદ્ધ Tu-22M3 ની ક્ષમતાઓ

આ બંને લશ્કરી વિમાનો દાયકાઓથી પોતપોતાની સેનાની કરોડરજ્જુ સમાન રહ્યા છે, કારણ કે અત્યાર સુધી કોઈ એવું નવું વિમાન નથી બન્યું જે આ બંનેના પેલોડ, રેન્જ અને ઓછી કિંમતના સચોટ મિશ્રણની બરાબરી કરી શકે. અમેરિકાનું B-52 સબસોનિક (subsonic) વિમાન છે, જે આશરે 70,000 પાઉન્ડ એટલે કે 31,750 કિલોગ્રામ જેટલા હથિયારો અને પરમાણુ વોરહેડ્સ સાથે 50,000 ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડી શકે છે. તેની કોમ્બેટ રેન્જ (combat range) રીફ્યુઅલિંગ વિના 8,000 માઇલથી વધુ છે.

બીજી તરફ, રશિયાનું Tu-22 વિમાન, જેને નાટો (NATO) દ્વારા ‘બેકફાયર’ (Backfire) કોડનેમ આપવામાં આવ્યું છે, તે સોવિયેત યુગનું એક અત્યંત ઝડપી સુપરસોનિક બોમ્બર છે. રશિયાએ તાજેતરના વર્ષોમાં સીરિયા અને યુક્રેન (Ukraine) યુદ્ધમાં આ વિમાનનો વ્યાપક ઉપયોગ કર્યો છે.

આ વિમાન હવામાંથી છોડી શકાતી ક્રૂઝ મિસાઇલો તેમજ રશિયાની અત્યંત ઘાતક હાઇપરસોનિક કિંઝલ (Kinzhal) મિસાઇલ વહન કરવા માટે પણ સક્ષમ છે. શીત યુદ્ધના અંત પછી અમેરિકા અને રશિયા બંને નવી પેઢીના ઇન્ટરકોન્ટિનેન્ટલ બોમ્બર્સ વિકસાવવા માટે અનુક્રમે B-21 અને PAK DP પ્રોગ્રામ પર કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ બજેટ અને તકનીકી સમસ્યાઓને કારણે બંને દેશોના નવા પ્રોજેક્ટ્સ ભારે વિલંબનો (delays) સામનો કરી રહ્યા છે.