હોર્મુઝની ખાડી ખુલશે: વૈશ્વિક શિપિંગ, ક્રૂડ તેલ અને ભારત પર તેની શું અસર થશે?

Strait of Hormuz Re Open | અમેરિકા (US) અને ઈરાન (Iran) વચ્ચે જીનીવા (Geneva) માં શુક્રવારે થનારા ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર બાદ હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ફરી ખોલવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

આ દરિયાઈ માર્ગ 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ અમેરિકા, ઈરાન અને ઈઝરાયેલ (Israel) વચ્ચેના હુમલા બાદ બંધ થયો હતો, જેના કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર મોટો ફટકો પડ્યો હતો. આ જાહેરાત બાદ બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent crude) 4.55% ઘટીને 83.36 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર આવી ગયું છે.

શિપિંગ અને સપ્લાય ચેઈન (Shipping and Supply Chains):

• હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી યુદ્ધ પહેલા વિશ્વનું 20% ઓઇલ પસાર થતું હતું. હવે આ માર્ગ ખુલતા અને ડી-માઇનિંગ (de-mining) ઓપરેશન પૂરું થતાં જ સાઉદી અરેબિયા (Saudi Arabia), ઈરાક (Iraq), યુએઈ (UAE), કુવૈત (Kuwait) અને કતાર (Qatar) માંથી તેલ અને ગેસ લઈને અટકેલા સેંકડો ટેન્કરો એશિયાના બજારો તરફ રવાના થશે.
• આ માર્ગ ખુલવાથી ખાતર (fertiliser), નેપ્થા (naptha) અને કુકિંગ ગેસનો સપ્લાય પણ સરખો થશે, જેથી એશિયામાં મે-જુલાઈ દરમિયાન ખેતીમાં ખોરવાયેલા સપ્લાય ચેઈનને મોટી રાહત મળશે.

સ્થિતિ સામાન્ય થવામાં સમય લાગશે: એનર્જી કન્સલ્ટન્સી વૂડ મેકેન્ઝી (Wood Mackenzie) ના નિષ્ણાતોના મતે, ૧૦૦ દિવસથી વધુ ચાલેલા આ યુદ્ધના કારણે થયેલું આર્થિક નુકસાન તાત્કાલિક સરખું નહીં થાય. ગેસ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ના ભાવ ઘટતા હજુ 3થી 6 મહિના એટલે કે વર્ષના અંત સુધીનો સમય લાગી શકે છે. દરિયાઈ ટ્રાફિક અને ખાડી દેશોમાં ડેમેજ થયેલી તેલ સુવિધાઓને કારણે સંપૂર્ણ રિકવરી આવતા આગામી વર્ષ ૨૦૨૭ પણ બેસી શકે છે.

ભારત (India) પર અસર: વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ આયાતકારોમાંના એક એવા ભારત માટે આ ખૂબ જ સારા સમાચાર છે.

• આ માર્ગ ખુલવાથી ઓઇલ સપ્લાયની ચિંતા દૂર થશે અને શિપિંગ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ તેમજ નૂર દરો (freight rates) માં ઘટાડો થશે.
• ક્રૂડના ભાવ ઘટવાથી ભારતનું આયાત બિલ (import bill) ઘટશે, રૂપિયો (rupee) મજબૂત થશે અને ચાલુ ખાતાની ખાધ (current account deficit) ઓછી થશે.
• ફુગાવાનો આંચકો (inflationary pressure) ઘટશે અને એવિએશન (aviation), પેટ્રોકેમિકલ્સ, લોજિસ્ટિક્સ અને ખાતર જેવા ક્ષેત્રોને સીધો ફાયદો થશે. જોકે, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જો પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી તણાવ વધશે તો આ આખી આશા પર પાણી ફરી વળશે.