મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં જાપાનીઝ જે-સ્લેબ (J-Slab) ટ્રેક સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ૧૮૫ કિમીનો ટ્રેક બેડ તૈયાર થઈ ગયો છે.
ahmedabad-23
ભારતનો પ્રથમ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર, જે મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચે બની રહ્યો છે, તે જાપાનની શિંકાન્સેન ટેકનોલોજીથી પ્રેરિત અદ્યતન ‘બેલેસ્ટલેસ’ (પથ્થર વગરના) ટ્રેક સિસ્ટમ સાથે આગળ વધી રહ્યો છે.
આ પ્રોજેક્ટમાં જે-સ્લેબ (J-Slab) ટ્રેક સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેનો ભારતમાં પ્રથમ વખત ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ સિસ્ટમમાં પરંપરાગત કાંકરીવાળા ટ્રેકને બદલે મજબૂત કોંક્રિટ સ્ટ્રક્ચરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ સિસ્ટમના ચાર મુખ્ય ઘટકો છે:
- રિઇન્ફોર્સ્ડ કોંક્રિટ (RC) ટ્રેક બેડ
- સિમેન્ટ ડામર મોર્ટાર (Cement Asphalt Mortar)
- પ્રી-કાસ્ટ ટ્રેક સ્લેબ
- સ્પેશિયલાઇઝડ ફાસ્ટનર્સ સાથે ફીટ કરેલા રેલ (પાટા)
આ ડિઝાઇન ૩૨૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડતી ટ્રેનો માટે વધુ સ્થિરતા, ચોકસાઈ અને ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવી છે.
ઉત્પાદન અને પ્રગતિ
બાંધકામને વેગ આપવા માટે, ગુજરાતમાં સુરત પાસે કીમ અને આણંદ ખાતે ટ્રેક સ્લેબ બનાવવાની ખાસ ફેક્ટરીઓ સ્થાપવામાં આવી છે. આ પ્લાન્ટ્સમાં અત્યંત ચોકસાઈવાળા કોંક્રિટ સ્લેબ તૈયાર કરવામાં આવે છે, જેને બાદમાં ઇન્સ્ટોલેશન માટે કોરિડોર પર આવેલા ટ્રેક કન્સ્ટ્રક્શન બેઝ (TCBs) પર મોકલવામાં આવે છે.
હાલમાં, સુરત, બિલીમોરા, વાપી, વડોદરા અને અમદાવાદ વચ્ચેના મુખ્ય પટ્ટાઓમાં આવા દસ બેઝ કાર્યરત છે.
પ્રોજેક્ટની વર્તમાન સ્થિતિ:
- ટ્રેક બેડ: આશરે ૧૮૫ કિમીનો રિઇન્ફોર્સ્ડ કોંક્રિટ ટ્રેક બેડ તૈયાર થઈ ગયો છે.
- સ્લેબ ઉત્પાદન: ટ્રેક સ્લેબનું ઉત્પાદન ૧૮૮ કિમી સુધી પહોંચ્યું છે.
- ઇન્સ્ટોલેશન: સ્લેબ નાખવા અને સિમેન્ટ મોર્ટાર ઇન્જેક્શનનું કામ ૭૦ કિમીમાં પૂર્ણ થઈ ગયું છે.
ટ્રેક નાખવાની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે મશીન દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં જાપાનીઝ ટેકનોલોજી પર આધારિત વિશિષ્ટ સાધનોનો ઉપયોગ થાય છે. આમાં પાટાઓને જોડવા માટે ફ્લેશ બટ વેલ્ડિંગ મશીન, સ્લેબ ગોઠવવાની સિસ્ટમ, પાટાના સચોટ જોડાણ માટે રેલ ફીડર યુનિટ અને ટ્રેકની ભૌમિતિક સચોટતા જાળવવા માટે મોર્ટાર ઇન્જેક્શન સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે.