ચીનનો માસ્ટરપ્લાન: સોનાની ખરીદી કરી અમેરિકી દેવું ઘટાડ્યું, ડોલર સામે ‘સંકટ’

Global Gold Market | ચીને તાજેતરમાં એક એવો નાણાકીય દાવ ખેલ્યો છે જેણે અમેરિકાની આખી આર્થિક સિસ્ટમને હચમચાવી દીધી છે. ચીનની સેન્ટ્રલ બેંક (Central Bank) સતત સોનું ખરીદી રહી છે, જ્યારે બીજી તરફ તે અમેરિકાનું સરકારી દેવું (Government Debt) ઝડપથી ઘટાડી રહી છે. આ વ્યૂહાત્મક ફેરફારને કારણે ગ્લોબલ ગોલ્ડ માર્કેટમાં (Global Gold Market) જોરદાર ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે અને ડોલર આધારિત સિસ્ટમ પર મોટા સવાલો ઊભા થયા છે.

સોનાના ભંડારમાં જંગી વધારો

ચીનની સેન્ટ્રલ બેંક ‘પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઇના’ (People’s Bank of China) એ જાન્યુઆરી 2026 ના અંત સુધીમાં પોતાના ગોલ્ડ રિઝર્વને વધારીને 74.19 મિલિયન ફાઇન ટ્રોય આઉન્સ કરી દીધું છે. ડિસેમ્બરની સરખામણીએ આ આંકડામાં મોટો વધારો થયો છે. ગોલ્ડ રિઝર્વની કુલ વેલ્યુ હવે વધીને 369.58 અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (World Gold Council) મુજબ, ચીનના કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો હવે 9 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે.

ડી-ડોલરાઇઝેશન તરફ મજબૂત કદમ

ચીન માત્ર સોનું જ નથી ખરીદી રહ્યું, પરંતુ અમેરિકન એસેટ્સ (American Assets) થી પણ દૂરી બનાવી રહ્યું છે. આંકડાઓ અનુસાર, ઓક્ટોબર સુધીમાં ચીન પાસે અમેરિકાનું સરકારી દેવું ઘટીને 688.7 અબજ ડોલર રહી ગયું છે, જે ગયા વર્ષની તુલનામાં 10 ટકા ઓછું છે. ચીની રેગ્યુલેટર્સે સ્થાનિક બેંકોને અમેરિકન સરકારી બોન્ડ્સ (US Treasury Bonds) નું હોલ્ડિંગ ઘટાડવાની સલાહ આપી છે, જેને નિષ્ણાતો ‘ડી-ડોલરાઇઝેશન’ (De-dollarization) ની રણનીતિ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બજાર પર અસર અને ભવિષ્યની આગાહી

આ આર્થિક યુદ્ધની અસર કિંમતો પર સ્પષ્ટ દેખાય છે:

સોનું (Gold): અમેરિકાના ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં સોનું $5,000 પ્રતિ આઉન્સ ની નજીક પહોંચી ગયું છે, જે આ વર્ષે 17 ટકાનો ઉછાળો દર્શાવે છે.

ચાંદી (Silver): ચાંદી પણ $80 પ્રતિ આઉન્સ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહી છે.

ટાર્ગેટ (Target): રિસર્ચ ફર્મ યાર્ડેની રિસર્ચ (Yardeni Research) નું માનવું છે કે આ દાયકાના અંત સુધીમાં સોનું 10,000 ડોલર ના સ્તરને સ્પર્શી શકે છે.

શા માટે ચીન સોનામાં રોકાણ કરી રહ્યું છે?

ચીનમાં હાલ પ્રોપર્ટી માર્કેટ (Property Market) માં સંકટ ચાલી રહ્યું છે અને શેરબજારમાં અસ્થિરતા છે. ચાઈના એવરગ્રાન્ડે (Evergrande) જેવી મોટી કંપનીઓની મુશ્કેલીઓને કારણે લોકો સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે સોના તરફ વળ્યા છે. વધુમાં, શાંઘાઈ ફ્યુચર્સ એક્સચેન્જ (Shanghai Futures Exchange) પર ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ વધતા હવે સોનાના ભાવની દિશા એશિયન બજારો નક્કી કરી રહ્યા છે. ચીનની આ લાંબા ગાળાની રણનીતિ માત્ર રોકાણ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવસ્થામાં અમેરિકાના વર્ચસ્વને સીધો પડકાર છે.