તાવ-દુખાવાની આ દવા પર સરકારે મૂક્યો પ્રતિબંધ, જાણો કારણ

Fever-Pain Medicine Ban: કેન્દ્ર સરકારના આરોગ્ય મંત્રાલયે (Health Ministry) એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા 100 મિલિગ્રામથી વધુ ડોઝ ધરાવતી નિમેસુલાઇડ (Nimesulide) દવાઓના ઓરલ ફોર્મ્યુલેશન (Oral Formulations) ના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ પર તાત્કાલિક અસરથી પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તાવ અને દુખાવા માટે સામાન્ય રીતે વપરાતી આ દવા હવે હાઈ-ડોઝમાં બજારમાં ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં.

કેમ લેવામાં આવ્યો આ નિર્ણય?

આરોગ્ય મંત્રાલયના 29 ડિસેમ્બર, 2025 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા જાહેરનામા (Notification) મુજબ, વાતાવરણ અને માનવ સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને આ કડક પગલું લેવાયું છે:

• કલમ 26A હેઠળ પ્રતિબંધ: ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940 ની કલમ 26A (Section 26A) હેઠળ આ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.

• સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી: ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB) સાથે પરામર્શ કર્યા પછી જાણવા મળ્યું કે 100mg થી વધુ ડોઝવાળી નિમેસુલાઇડ માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી (Risky) છે.

• લીવરને નુકસાન (Liver Toxicity): નિમેસુલાઇડ એક નોન-સ્ટેરોઇડલ એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી (NSAID) દવા છે. વિશ્વભરમાં તેની લીવર પર થતી ગંભીર આડઅસરો વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

• સુરક્ષિત વિકલ્પો: સરકારના જણાવ્યા મુજબ, બજારમાં આ દવાના વધુ સુરક્ષિત વિકલ્પો (Safer Alternatives) પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ છે.

કોને લાગુ પડશે આ પ્રતિબંધ?

1. આ પ્રતિબંધ ફક્ત માનવ વપરાશ માટેના 100mg થી વધુ ડોઝ ધરાવતી ઓરલ દવાઓ પર જ લાગુ થશે.

2. ઓછી માત્રાવાળી દવાઓ અને અન્ય વિકલ્પો હજુ પણ બજારમાં મળી રહેશે.

3. દવા કંપનીઓએ હવે આ હાઈ-ડોઝ દવાઓનું ઉત્પાદન તાત્કાલિક બંધ કરવું પડશે અને બજારમાં રહેલી જૂની બેચને પણ પરત ખેંચવી (Recall) પડશે.

ફાર્મા કંપનીઓ પર અસર

નિષ્ણાતોના મતે, આ નિર્ણયની મોટી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ (Pharmaceutical Companies) પર ખાસ નાણાકીય અસર થશે નહીં, કારણ કે નિમેસુલાઇડ સમગ્ર પેઇનકિલર બજારનો એક નાનો હિસ્સો છે. જોકે, જે નાની કંપનીઓ સંપૂર્ણપણે આ દવા પર નિર્ભર છે તેમને આર્થિક નુકસાન થઈ શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે અગાઉ જાન્યુઆરી 2025 માં પ્રાણીઓ (Veterinary Use) માટેની નિમેસુલાઇડ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો, કારણ કે તેનાથી ગીધ (Vultures) ના મોત થતા હોવાનું સામે આવ્યું હતું. હવે માનવો માટે પણ હાઈ-ડોઝ પર પ્રતિબંધ મૂકીને સરકારે દવાઓની સુરક્ષાને મજબૂત કરવાની દિશામાં મહત્વનું પગલું ભર્યું છે.