27 સપ્ટેમ્બરે દેશની પ્રથમ LNG સંચાલિત ટ્રેનનો પ્રારંભ

માનનીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહ 27 સપ્ટેમ્બરે દેશની પ્રથમ LNG સંચાલિત ટ્રેનનો પ્રારંભ કરશે

અમદાવાદ, 26 સપ્ટેમ્બર 2026:
ભારતીય રેલવેએ કિફાયતી રેલ સંચાલનની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ભારત સરકારના માનનીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહ 27 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સાબરમતી સ્ટેશનથી દેશની પ્રથમ LNG સંચાલિત ટ્રેનનો પ્રારંભ કરશે.

આ પહેલ ભારતીય રેલવેમાં ઊર્જાના વૈકલ્પિક સ્ત્રોતોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા તેમજ પરંપરાગત ડીઝલ ઈંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

ભારતીય રેલવેમાં પ્રથમ વખત ટ્રેનના ડ્રાઇવિંગ પાવર કાર (DPC) માં લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) આધારિત ઈંધણ પ્રણાલીને સફળતાપૂર્વક અપનાવવામાં આવી છે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા એક જ એન્જિનમાં LNG અને ડીઝલ બંને ઈંધણનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

1400 HPની બે DPCને LNG ઈંધણમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી

આ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત 1400 HP ક્ષમતા ધરાવતી બે ડ્રાઇવિંગ પાવર કાર (DPC)ને LNG ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ પ્રણાલીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી છે.

બંને રૂપાંતરિત DPC પર 2,000 કિલોમીટરથી વધુનું સફળ ફિલ્ડ ટ્રાયલ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. ટ્રાયલ દરમિયાન ટેકનોલોજીની કામગીરી તથા વિશ્વસનીયતાનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

ઈંધણ ખર્ચમાં થશે બચત

LNG ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ પ્રણાલીના ઉપયોગથી ડીઝલના વપરાશમાં ઘટાડો થવાની સાથે આયાત ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. ડીઝલની સરખામણીમાં LNGની કિંમત ઓછી હોવાને કારણે ડીઝલના સ્થાને LNGના આંશિક ઉપયોગથી સંચાલન ખર્ચમાં પણ બચત થશે.

પરીક્ષણ દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલા આંકડાઓના આધારે આશરે ₹25 લાખ પ્રતિ DPC પ્રતિ વર્ષની બચત થવાનો અંદાજ છે.

આ રીતે LNG આધારિત ઈંધણ પ્રણાલી ટેકનોલોજીકલ લાભની સાથે રેલવેના સંચાલન ખર્ચમાં ઘટાડો કરવામાં પણ સહાયક બનશે.

ડીઝલ અને LNGથી સંચાલનમાં સુવિધા

ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ પ્રણાલીની મુખ્ય વિશેષતા એ છે કે ઈંધણની ઉપલબ્ધતા અનુસાર એન્જિન ડીઝલ અને LNG વચ્ચે સરળતાથી સ્વિચ કરી શકે છે. આથી ઈંધણની ઉપલબ્ધતામાં કોઈ પ્રકારની સમસ્યા ઊભી થાય તો પણ ટ્રેનનું સંચાલન પ્રભાવિત થતું નથી અને સંચાલન માટે બે વિકલ્પ ઉપલબ્ધ રહે છે. એક વખત LNG ભર્યા બાદ ટ્રેન વધુ કિલોમીટર સુધી સંચાલિત થઈ શકે છે.

એન્જિનની શક્તિ અને કામગીરીમાં કોઈ કમી નથી

LNG ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ પ્રણાલીને એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે કે પરંપરાગત ડીઝલ એન્જિનની શક્તિ, વિશ્વસનીયતા તથા સંચાલન ક્ષમતા જળવાઈ રહે. આ ટેકનોલોજી દ્વારા ઈંધણની બચત સાથે ટ્રેનની કામગીરી તથા સંચાલનની વિશ્વસનીયતા પણ જાળવી રાખવામાં આવી છે.

મંજૂર ડિઝાઇન મુજબ દરેક DPCમાં આશરે 2,200 લિટરની ક્ષમતા ધરાવતી LNG ટાંકી સ્થાપિત કરવામાં આવી છે, જેમાં આશરે 850–900 કિલોગ્રામ ઉપયોગી LNG ભરી શકાય છે.

સંપૂર્ણ LNG ભર્યા બાદ આ આશરે 1,600 કિલોમીટરના સંચાલન માટે પૂરતું LNG ઉપલબ્ધ કરાવે છે. આથી વારંવાર ઈંધણ ભરવાની જરૂરિયાતમાં ઘટાડો થાય છે તથા ટ્રેનના સંચાલનમાં સુવિધા અને કાર્યક્ષમતા વધે છે.

ભારતીય રેલવે દ્વારા LNG ડ્યુઅલ-ફ્યુઅલ ટેકનોલોજી અપનાવવી એ ઈંધણ કાર્યક્ષમતા, સંચાલન ખર્ચમાં ઘટાડો અને વિદેશી હૂંડિયામણની બચતની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે. આ ટેકનોલોજી ભવિષ્યમાં રેલવેના વધુ ટકાઉ પરિવહન તંત્રના વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.