Hans Christian Andersen: કોણ હતા પરીકથાઓના રાજા હાન્સ એન્ડરસન?

બાળપણમાં ‘ધ લિટલ મરમેડ’ (The Little Mermaid) કે ‘ધ અગ્લી ડકલિંગ’ (The Ugly Duckling) જેવી વાર્તાઓ આપણે સૌએ સાંભળી જ હશે. આ જાદુઈ દુનિયાના સર્જક એટલે ડેનમાર્ક (Denmark) ના મહાન લેખક હાન્સ ક્રિસ્તિયાન એન્ડરસન (Hans Christian Andersen). 2 April 1805 ના રોજ જન્મેલા હાન્સને આજે ‘આધુનિક પરીકથાના પિતા’ માનવામાં આવે છે.

સંઘર્ષમય બાળપણ અને કલા પ્રત્યે પ્રેમ હાન્સનો જન્મ અત્યંત ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. માત્ર 11 વર્ષની ઉંમરે પિતાનું છત્ર ગુમાવ્યા બાદ તેમણે કારખાનામાં મજૂરી પણ કરવી પડી હતી. જોકે, માતા-પિતા દ્વારા સાંભળેલી લોકકથાઓએ તેમનામાં સર્જનાત્મકતા જીવંત રાખી હતી. 14 વર્ષની વયે તેઓ કલા ક્ષેત્રે નસીબ અજમાવવા કોપનહેગન (Copenhagen) ગયા, જ્યાં તેમની પ્રતિભા જોઈ ખુદ રાજાએ તેમને શિક્ષણ મેળવવામાં મદદ કરી હતી.

પરીકથાઓને આપી નવી ઓળખ હાન્સ પહેલા પરીકથાઓ માત્ર પરંપરાગત લોકકથાઓ હતી, પરંતુ તેમણે તેમાં માનવીય સંવેદનાઓ, દુખ અને આશાના રંગો ભર્યા. ‘ધ સ્નો ક્વીન’ (The Snow Queen) અને ‘થમ્બેલિના’ (Thumbelina) જેવી તેમની વાર્તાઓ આજે પણ વિશ્વભરમાં લોકપ્રિય છે. તેઓ કાગળ અને કાતર (Paper-cutting) દ્વારા વાર્તા કહેતા કહેતા જ સુંદર કલાકૃતિઓ પણ બનાવતા હતા.

હોલીવુડ અને ઓસ્કાર સુધીની સફર તેમની વાર્તાઓએ આધુનિક સિનેમા અને ડિઝની (Disney) જેવા સ્ટુડિયોને મોટી પ્રેરણા આપી છે. તેમની વાર્તાઓ પર આધારિત ‘ફ્રોઝન’ (Frozen) જેવી ફિલ્મોએ ઓસ્કાર (Oscar) એવોર્ડ્સ પણ જીત્યા છે. 4 August 1875 ના રોજ આ દુનિયા છોડનાર હાન્સ આજે પણ તેમના પાત્રો દ્વારા અમર છે.