H-1B Visa Fee | અમેરિકામાં (America) જઈને પોતાની કુશળતાના દમ પર કરિયર બનાવવાનું સપણો જોતા હજારો ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ (Professionals) અને વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ (Tech Companies) માટે ખૂબ જ મોટા અને રાહતના સમાચાર આવ્યા છે.
બોસ્ટનની (Boston) યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટે (US District Court) પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના (Donald Trump) એ વિવાદાસ્પદ નિર્ણયને રદબાતલ ઠેરવ્યો છે, જેમાં તેમણે નવા H-1B વિઝા (H-1B Visa) માટે 100,000 ડોલરની જંગી ફી ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ લિયો સોરોકિને (Leo Sorokin) આ નીતિને સંપૂર્ણપણે ગેરકાનૂની ગણાવીને ફગાવી દીધી છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના ઈમિગ્રેશન ક્રૅકડાઉન (Immigration Crackdown) માટે આ ચુકાદો એક બહુ મોટો આંચકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
પ્રમુખ પાસે ટેક્સ લાદવાની સત્તા નથી: કોર્ટનો ચુકાદો
બોસ્ટનના યુએસ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ લિયો સોરોકિને સોમવારે પોતાનો ચુકાદો આપતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસે કોંગ્રેસની (Congress) એટલે કે અમેરિકન સંસદની મંજૂરી વિના આટલી મોટી ફી લાદવાની કોઈ કાનૂની સત્તા નથી.
કોર્ટે જણાવ્યું કે, આ પેમેન્ટની (Payment) પ્રકૃતિ અને તેનો અમલ જોતાં સ્પષ્ટ થાય છે કે આ માત્ર એક સામાન્ય ફી નથી પરંતુ એક ટેક્સ (Tax) છે, પછી ભલે તેને ગમે તે નામ આપવામાં આવે.
રાષ્ટ્રપ્રમુખ પાસે ત્યાં સુધી દેશમાં નવો ટેક્સ લાદવાની કોઈ સત્તા નથી જ્યાં સુધી કોંગ્રેસ દ્વારા કાયદાકીય રીતે આવી વિશિષ્ટ સત્તા સોંપવામાં ન આવી હોય. આ ચુકાદા સાથે જ કોર્ટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના આદેશને અમાન્ય જાહેર કરીને તેને સંપૂર્ણપણે રદ (Vacated) કરી દીધો છે.
અમેરિકનોને પ્રાથમિકતા આપવાનો હતો ટ્રમ્પનો હેતુ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આ જંગી ફી વધારાની જાહેરાત કરી હતી. તેમનો મુખ્ય હેતુ અમેરિકાની કંપનીઓને વિદેશી કર્મચારીઓ રાખતા રોકવાનો અને સ્થાનિક અમેરિકનોને નોકરીઓ આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો હતો.
પ્રમોશનલ ઓર્ડરમાં એવો દાવો કરાયો હતો કે H-1B પ્રોગ્રામનો દુરુપયોગ કરીને અમેરિકન વર્કર્સને (Workers) ઓછા પગારવાળા વિદેશી કર્મચારીઓથી રિપ્લેસ (Replace) કરવામાં આવી રહ્યા છે. આ ફેરફાર પહેલાં, અમેરિકી કંપનીઓને H-1B વિઝા સંબંધિત પ્રક્રિયા માટે સામાન્ય રીતે 2,000 ડોલર થી 5,000 ડોલરની વચ્ચે જ ફી ચૂકવવી પડતી હતી.
અનેક રાજ્યો અને બિઝનેસ સંગઠનો દ્વારા ભારે વિરોધ
આ વિવાદાસ્પદ નીતિ સામે કેલિફોર્નિયા (California) સહિત અન્ય 20 ડેમોક્રેટિક શાસિત રાજ્યોના એટર્ની જનરલે (Attorneys General) કોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા. રાજ્યોની દલીલ હતી કે રાષ્ટ્રપ્રમુખ પોતાની મરજીથી આવો મોટો આર્થિક બોજ લાદી શકે નહીં.
આ ઉપરાંત યુએસ ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ (US Chamber of Commerce), અગ્રણી બિઝનેસ સંગઠનો અને પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓએ પણ આ નીતિ સામે અલગ-અલગ કેસ દાખલ કર્યા હતા, કારણ કે આ અસાધારણ ફીના કારણે વૈશ્વિક પ્રતિભાઓને હાયર (Hire) કરવાનું લગભગ અશક્ય બની ગયું હતું.
ફી વધારાના કારણે એપ્લિકેશનમાં 38.5 ટકાનો મોટો ઘટાડો
સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, આ જંગી ફી વધારાને કારણે H-1B વિઝાની વિનંતીઓમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો હતો. યુએસ સિટિઝનશિપ એન્ડ ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS) ના જણાવ્યા અનુસાર, 15 ફેબ્રુઆરી સુધીમાં આ 100,000 ડોલરની વધેલી ફીના માત્ર 85 પેમેન્ટ જ પ્રાપ્ત થયા હતા.
તાજેતરમાં જાહેર થયેલા ડેટા મુજબ, યોગ્ય રીતે સબમિટ કરાયેલા H-1B રજીસ્ટ્રેશનમાં ગયા વર્ષની સરખામણીએ 38.5 ટકાનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે નાણાકીય વર્ષ 2026 માં 343,981 થી ઘટીને નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે માત્ર 211,600 થઈ ગયો હતો.
ભારતીયો માટે H-1B વિઝાનું મહત્વ
H-1B વિઝા પ્રોગ્રામ એ ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો, એન્જિનિયરો (Engineers), હેલ્થકેર વર્કર્સ (Healthcare Workers) અને ફાઇનાન્સ એક્સપર્ટ્સ (Finance Experts) માટે અમેરિકામાં કામ કરવાનો સૌથી મોટો અને મહત્વનો માર્ગ છે.
દર વર્ષે ઈશ્યુ થતા H-1B વિઝામાં સિંહફાળો ભારતીય નાગરિકોનો જ હોય છે. અમેરિકા દર વર્ષે કુલ 65,000 નિયમિત H-1B વિઝા આપે છે, જ્યારે અન્ય 20,000 વિઝા અમેરિકન શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાંથી ઉચ્ચ ડિગ્રી (Advanced Degrees) મેળવનારાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવે છે.
ઇમિગ્રેશન એડવોકેસી ગ્રુપ FWD.us ના આંકડા અનુસાર, હાલમાં અંદાજે 730,000 H-1B વિઝા ધારકો અમેરિકામાં વસે છે, અને તેમની સાથે રહેતા આશ્રિતોની (Dependents) સંખ્યા પણ આશરે 550,000 જેટલી છે.
આઇટી સેક્ટરમાં સર્જાયું હતું સંકટ
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના કારણે ટેક સેક્ટરમાં મોટા પાયે થયેલી છટણી વચ્ચે આ નવી વિઝા નીતિએ નોકરીઓનું મોટું સંકટ ઊભું કર્યું હતું. વિઝા ગુમાવ્યા બાદ 60 દિવસના ફરજિયાત સમયગાળામાં નવી નોકરી ન મળવાને કારણે અસંખ્ય ભારતીય આઇટી વર્કર્સને સ્વદેશ પરત ફરવું પડ્યું હતું.
મે મહિનામાં ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ જયશંકરે (S Jaishankar) યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો (Marco Rubio) સમક્ષ આ મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારે રુબિયોએ સ્વીકાર્યું હતું કે ઇમિગ્રેશન સિસ્ટમને (Immigration System) સુધારવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન ટ્રાન્ઝિશનના (Transition) સમયગાળામાં કેટલીક મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે, પરંતુ તે ભારતને ટાર્ગેટ કરવા માટે નથી.
જોકે, હવે કોર્ટના આ આદેશથી ભારતીય IT વ્યાવસાયિકોને બહુ મોટી રાહત મળી છે. એવી પૂરી સંભાવના છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર આ નિર્ણય વિરુદ્ધ ઉપલી કોર્ટમાં અપીલ કરશે.