સઉદી અરેબિયા: આધુનિકતાના વાયરા કે દમનનો દોર? ક્રાઉન પ્રિન્સ MBSના ‘Vision 2030’નું સત્ય

Saudi Arabia MBS Reforms and Oppression | સઉદી અરેબિયા હાલમાં તેના ઇતિહાસના સૌથી મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન (MBS) ના નેતૃત્વ હેઠળ દેશને ‘તેલ આધારિત અર્થતંત્ર’ માંથી મુક્ત કરી એક આધુનિક રાષ્ટ્ર બનાવવાની કોશિશ થઈ રહી છે. પરંતુ, આ ચમકદાર બદલાવની પાછળ દમન અને માનવ અધિકારોના ભંગની એક અંધારી બાજુ પણ છુપાયેલી છે.

વિઝન 2030: આધુનિક સઉદી અરેબિયાનું સપનું (Vision 2030: The Modern Dream)

MBS એ 2016 માં ‘વિઝન 2030’ (Vision 2030) લોન્ચ કર્યું હતું [10:04]. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ દેશની તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને પર્યટન તેમજ મનોરંજન ક્ષેત્રને વેગ આપવાનો છે.

• મહિલાઓના અધિકારો: સ્ત્રીઓને ડ્રાઇવિંગની છૂટ અને હિજાબના કડક નિયમોમાં રાહત આપવામાં આવી છે [03:25].

• ધાર્મિક પોલીસની સત્તામાં ઘટાડો: અગાઉ રસ્તા પર લોકોને પજવતી ધાર્મિક પોલીસ (Religious Police) પાસે હવે કોઈને ધરપકડ કરવાની સત્તા રહી નથી [19:26].

• મનોરંજન અને મ્યુઝિક: રિયાધમાં હવે રેવ પાર્ટીઝ (Reave Parties) અને મોટા મ્યુઝિક ફેસ્ટિવલનું આયોજન થાય છે [24:56].

‘ધ લાઇન’ અને નિયોમ પ્રોજેક્ટ (The Line and NEOM Project)

સઉદી ઉત્તર-પશ્ચિમ વિસ્તારમાં ‘નિયોમ’ (NEOM) નામનું ફ્યુચરિસ્ટિક શહેર વસાવી રહ્યું છે, જેનું કેન્દ્રબિંદુ 170 કિમી લાંબો પ્રોજેક્ટ ‘ધ લાઇન’ (The Line) છે [30:28].

• વિવાદ: આ પ્રોજેક્ટ માટે સ્થાનિક ‘અલ હુબૈતાત’ (Al-Howeitat) કબીલાના લોકોને બળજબરીથી હટાવવામાં આવ્યા હોવાના આક્ષેપ છે [32:02].

• હિંસા: ઘર છોડવાનો ઇનકાર કરનારાઓને ગોળી મારવાના આદેશો અને ફાંસીની સજા પણ આપવામાં આવી છે [33:00].

વિરોધનો અવાજ દબાવવાનો પ્રયાસ (Suppression of Dissent)

ડોક્યુમેન્ટરી મુજબ, ભલે રિયાધની સડકો પર લોકો MBS ના વખાણ કરતા દેખાય, પરંતુ તેની પાછળ ધરપકડ અને ટોર્ચરનો ભય રહેલો છે [16:41].

• જમાલ ખાશોગી હત્યાકાંડ: 2018 માં પત્રકાર જમાલ ખાશોગીની હત્યા બાદ સઉદીની આંતરરાષ્ટ્રીય છબી ખરડાઈ હતી [33:35].

• રિડ્ઝ કાર્લટન જેલ: 2017 માં ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અભિયાનના નામે દેશના અબજોપતિઓ અને શાહી પરિવારના સભ્યોને લક્ઝરી હોટલમાં કેદ કરી કરોડો ડોલર વસૂલવામાં આવ્યા હતા [13:11].

• સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ: માત્ર એક ટ્વિટ અથવા હળવી ટીકા કરવા બદલ મહિલા કાર્યકરોને વર્ષોની જેલની સજા ફટકારવામાં આવે છે [28:29].

નિષ્કર્ષ: એક અનિશ્ચિત ભવિષ્ય (Conclusion: An Uncertain Future)

MBS સઉદી અરેબિયાને આધુનિકતા તરફ લઈ જવા માંગે છે, પરંતુ તે લોકશાહી કે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા આપવા તૈયાર નથી. નિષ્ણાતોના મતે, જો તેલની કમાણી ઘટશે અને જનતાની અપેક્ષાઓ પૂરી નહીં થાય, તો આ દમનકારી નીતિઓ ભવિષ્યમાં મોટા બળવા તરફ દોરી શકે છે [41:32].