Makar Sankranti 2026: હિન્દુ પંચાંગ (Hindu Calendar) મુજબ, વર્ષ 2026માં મકર સંક્રાંતિ (Makar Sankranti) નો પવિત્ર તહેવાર 14 જાન્યુઆરી ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ તહેવાર સૂર્યના ધનુ રાશિમાંથી મકર રાશિમાં પ્રવેશનું પ્રતીક છે, જેને ‘ઉત્તરાયણ’ (Uttarayan) ની શરૂઆત માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આ દિવસે કરેલા દાન અને પુણ્યનું ફળ ‘અક્ષય’ (Akshay) હોય છે, એટલે કે તેનો લાભ ક્યારેય સમાપ્ત થતો નથી.
શાસ્ત્રોમાં આ વિશેષ દિવસ માટે કેટલાક નિયમો જણાવવામાં આવ્યા છે. જો તમે પણ આ દિવસનો સંપૂર્ણ આધ્યાત્મિક લાભ ઉઠાવવા માંગતા હોવ, તો આ ‘શું કરવું અને શું ન કરવું’ (Do’s and Don’ts) બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો.
મકર સંક્રાંતિ પર શું કરવું? (Do’s)
- પવિત્ર સ્નાન (Holy Bath): સૂર્યોદય પહેલા ઉઠીને કોઈ પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરો. જો ઘરે સ્નાન કરી રહ્યા હોવ, તો પાણીમાં થોડું ગંગાજળ (Gangajal) ચોક્કસ ઉમેરો.
- સૂર્ય અર્ઘ્ય (Sun Offering): સ્નાન કર્યા પછી તાંબાના લોટામાં જળ, લાલ ફૂલ, અક્ષત અને કાળા તલ નાખીને ‘ॐ सूर्याय नमः’ મંત્ર સાથે સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરો.
- તલનું મહત્વ (Importance of Til): આ દિવસે તલના પાણીથી સ્નાન અને તલનું સેવન શનિ દોષોને શાંત કરવામાં મદદરૂપ માનવામાં આવે છે.
- ખીચડી દાન (Charity): અડદની દાળ અને ચોખાની ખીચડીનું દાન કરવું અને પોતે પણ તેને પ્રસાદ તરીકે ગ્રહણ કરવી એ આ પર્વની મુખ્ય પરંપરા છે.
- ગૌ સેવા (Cow Service): ગાયને લીલું ઘાસ, ગોળ અને તલ ખવડાવવાથી સૌભાગ્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે.
ભૂલથી પણ ન કરો આ કામ (Don’ts)
ધાર્મિક દૃષ્ટિએ સંક્રાંતિના દિવસે કેટલાક કાર્યોને અશુભ માનવામાં આવ્યા છે:
- મોડે સુધી ન સૂવું: આ પર્વ સૂર્યદેવની ઉપાસનાનો છે, તેથી સૂર્યોદય પછી સુધી સૂવું પુણ્ય ફળમાં ઘટાડો કરે છે.
- તામસિક ભોજનનો ત્યાગ: આ દિવસે માંસ, મદિરા, લસણ અને ડુંગળીનું સેવન સંપૂર્ણપણે વર્જિત છે. સાત્વિક ભોજન (Satvik Food) જ અપનાવો.
- સ્નાન વિના ભોજન: માન્યતા છે કે સ્નાન અને દાન કર્યા વિના ભોજન કે પાણી ગ્રહણ કરવું જોઈએ નહીં.
- પ્રકૃતિને નુકસાન: શાસ્ત્રો અનુસાર, આ દિવસે લીલા વૃક્ષોનું છેદન કે કટિંગ કરવું વર્જિત માનવામાં આવે છે.
- ક્રોધ અને વાદ-વિવાદ: આ મીઠાશનો પર્વ છે, તેથી આ દિવસે અપશબ્દો બોલવા કે કોઈનું અપમાન કરવાથી બચવું જોઈએ.
સૂર્ય ઉપાસનાના વિશેષ મંત્રો (Mantra)
પૂજા સમયે આ મંત્રોનો જાપ કરવાથી વિશેષ ઉર્જા પ્રાપ્ત થાય છે:
ॐ घृणिः सूर्याय नमः।।
ॐ ह्रीं घृणिः सूर्य आदित्यः क्लीं ॐ।।
મકર સંક્રાંતિ માત્ર એક તહેવાર નથી પણ આધ્યાત્મિક ચેતના જગાવવાનો દિવસ છે. સંયમ અને શ્રદ્ધા સાથે કરવામાં આવેલા આ કાર્યો તમારા આખા વર્ષને મંગલમય બનાવી શકે છે.