ભારતમાં ફરી વધશે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ, હોર્મુઝ સંકટ વચ્ચે ટ્રમ્પનો મોટો ખેલ

Crude Oil Price | હોર્મુઝ સંકટ (Hormuz Crisis) વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ના એક નિર્ણાયક પગલાથી વૈશ્વિક સ્તરે તેલની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા દેખાઈ રહી છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ના ભાવ વધવાથી ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ અને અન્ય ઉર્જા સ્ત્રોતો મોંઘા થઈ જશે, જેના લીધે મોંઘવારી (Inflation) વધવાનો મોટો ખતરો ઊભો થયો છે.

હકીકતમાં વૈશ્વિક તેલ સંકટ વચ્ચે અમેરિકાએ રશિયન કાચા તેલ (Crude Oil)ની ખરીદી પર આપવામાં આવેલી અસ્થાયી છૂટછાટને આગળ વધારવાનો એટલે કે રિન્યૂ (Renew) કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. આ કારણે હવે આ ખાસ રાહત સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.

ભારત માટે આ એક મોટો ઝટકો માનવામાં આવે છે, કારણ કે ભારત મિડલ ઈસ્ટ (Middle East) સંકટ વચ્ચે રશિયા પાસેથી કોઈ પણ અવરોધ વિના સતત કાચું તેલ મેળવી રહ્યું હતું. આ સાથે જ ગ્લોબલ ઓઇલ માર્કેટ (Global Oil Market) માટે પણ આ મોટો આંચકો છે, કારણ કે રશિયા તેલનો મોટો નિકાસકાર દેશ છે અને આ નિર્ણયથી ઈંધણની કિંમતો આકાશે આંબી શકે છે.

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના કારણે અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશોએ રશિયન તેલ પર કડક પ્રતિબંધો (Sanctions) લગાવ્યા છે. જો કે, માર્ચ 2026 માં ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થવા અને હોર્મુઝ બ્લોકેડ (Hormuz Blockade) થવાના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની ભારે અછત સર્જાઈ હતી. ત્યારબાદ બજારને સંતુલિત રાખવા ટ્રમ્પ સરકારે માર્ચ મહિનામાં એક ખાસ છૂટ આપી હતી, જેને 16 મે સુધી લંબાવવામાં આવી હતી.

આ છૂટ માત્ર દરિયામાં ટેન્કરો (Tankers) પર લોડ થયેલા તેલ પર જ ઉપલબ્ધ હતી. પરંતુ યુરોપિયન દેશો આ છૂટનો સતત વિરોધ કરી રહ્યા હતા, કારણ કે તેમનું માનવું હતું કે તેલના વેચાણથી મળતા પૈસા રશિયાના વોર ફંડ (War Fund) ને મજબૂત કરી રહ્યા છે. આ વિરોધ બાદ ટ્રમ્પ સરકારે શનિવારે આ છૂટ સમાપ્ત કરી દીધી છે.

માર્ચ 2026 થી એપ્રિલ 2026 ની વચ્ચે ભારતની આયાત વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર નોંધાયો છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પશ્ચિમ એશિયા સંકટ અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) માં તણાવ વધ્યા પછી ભારતે રશિયન તેલની આયાતમાં મોટો વધારો કર્યો હતો.

માર્ચ 2026 માં ભારતે કુલ કાચા તેલ (Crude Oil)નો દૈનિક આશરે 4.5 મિલિયન બેરલ આયાત કર્યો હતો, જેમાંથી આશરે 50% હિસ્સો માત્ર રશિયાનો હતો, જ્યારે મિડલ ઈસ્ટથી સપ્લાય 61% સુધી ઘટી ગઈ હતી. એપ્રિલ 2026 માં પણ રશિયા ભારતનો સૌથી મોટો સપ્લાયર (Supplier) રહ્યો હતો.

એપ્રિલમાં રશિયન તેલની આયાત દૈનિક 1.57 મિલિયન બેરલ રહી હતી, જે માર્ચ મહિનાની સરખામણીએ 20% ઓછી હતી. તાજેતરમાં જ ભારતે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં 3 રૂપિયા પ્રતિ લીટરનો વધારો કર્યો હતો, અને જો વૈશ્વિક કિંમતો ઊંચી રહેશે તો આગામી દિવસોમાં ભાવ ફરી વધી શકે છે તેમ એક્સપર્ટ્સનું કહેવું છે.