કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ સંસદમાં તેમના બજેટ ભાષણ દ્વારા નવા નાણાકીય વર્ષ માટે સરકારનો આર્થિક રોડમેપ રજૂ કરશે. આ દિવસ ખાસ છે કારણ કે આ વર્ષે બજેટ દિવસ રવિવારે આવે છે. બજેટમાં સરકારની આગામી નીતિઓ, ખર્ચ અને આર્થિક સુધારા માટેના પ્રસ્તાવો શામેલ હશે, જે દેશના અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલાં સાબિત થશે.
જ્યારે આપણે ઇતિહાસમાં બજેટ પર નજર કરીએ છીએ, ત્યારે આપણને ઘણી રસપ્રદ હકીકતો જાણવા મળે છે. કેટલાક નાણામંત્રીઓએ પહેલીવાર બજેટ રજૂ કર્યું હતું, કેટલાકે તેમના જન્મદિવસ પર રજૂ કર્યું હતું, અને કેટલાકે રેકોર્ડબ્રેક ભાષણો આપ્યા હતા. એક એવો પણ હતો જેણે એક સમયે ભારતનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું પરંતુ પછીથી પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન બન્યા હતા.
સૌથી લોકપ્રિય બજેટ કયું હતું?
ઇતિહાસકારોના મતે, સૌથી લોકપ્રિય બજેટ 28 ફેબ્રુઆરી, 1947 ના રોજ લિયાકત અલી ખાને રજૂ કરેલું બજેટ હતું. તેઓ વચગાળાની સરકારના નાણામંત્રી હતા, જેમાં કોંગ્રેસ અને મુસ્લિમ લીગ બંનેનો સમાવેશ થતો હતો. તેમણે આ બજેટને “ગરીબોનું બજેટ” અને “સામાજિક બજેટ” ગણાવ્યું હતું.
આ બજેટ હેઠળ, લિયાકત અલી ખાને મીઠા પરની એક્સાઇઝ અને કસ્ટમ ડ્યુટી નાબૂદ કરી, જે તે સમયે વસાહતી જુલમનું પ્રતીક હતું. વધુમાં, લઘુત્તમ આવકવેરાની મર્યાદા ₹2,000 થી વધારીને ₹2,500 કરવામાં આવી. આ પગલાથી ગરીબોને આશરે ₹9 કરોડ (આશરે $90 મિલિયન)નો બોજ પડ્યો, અને ઉપલી આવકવેરાની મર્યાદા વધારીને સરકાર પર ₹2.5 મિલિયન (આશરે $2.5 મિલિયન)નો બોજ પડ્યો.
ભાગલા પછી લિયાકત અલી ખાન પાકિસ્તાન સ્થળાંતર કર્યું
1947 માં ભારતના ભાગલા પછી, લિયાકત અલી ખાન પાકિસ્તાન સ્થળાંતર કર્યું અને તેના પ્રથમ વડા પ્રધાન બન્યા. તેઓ મુસ્લિમ લીગના વરિષ્ઠ નેતા અને મોહમ્મદ અલી ઝીણાના નજીકના સહયોગી હતા. સ્વતંત્ર ભારતમાં, તેમણે ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ અને મુઝફ્ફરપુરથી ચૂંટણી લડી, જોકે તેમનો જન્મ અવિભાજિત પંજાબના કરનાલમાં થયો હતો.
આ ઐતિહાસિક ક્ષણે સાબિત કર્યું કે બજેટ ફક્ત એક આર્થિક દસ્તાવેજ નથી પરંતુ સમાજ અને રાષ્ટ્રની દિશાને આકાર આપવા માટે એક શક્તિશાળી સાધન છે.