2026 પૃથ્વીનું સૌથી ગરમ વર્ષ બની શકે છે: જેમ્સ હાનસેનની આગાહી

Hottest Year 2026 | વિશ્વના જાણીતા હવામાન વૈજ્ઞાનિક (Climate Scientist) ડૉ. જેમ્સ હાનસેને એક અત્યંત ચિંતાજનક આગાહી કરી છે. તેમના મતે, વર્ષ 2026 પૃથ્વીના ઇતિહાસનું અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ સાબિત થઈ શકે છે. વધતી જતી ગ્લોબલ વોર્મિંગ (Global Warming) અને શક્તિશાળી સુપર અલ-નીનો (Super El-Nino) નું મિશ્રણ વર્ષ 2024 ના ગરમીના તમામ રેકોર્ડને પણ પાછળ છોડી દેશે તેવી આશંકા છે.

વર્ષ 2024 નો રેકોર્ડ જોખમમાં આપણે સૌ જાણીએ છીએ કે, 2024 અત્યાર સુધીનું સૌથી ગરમ વર્ષ રહ્યું છે. ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ (Industrial Revolution) પહેલાના સ્તર કરતા પૃથ્વીનું તાપમાન (Temperature) 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી વધી ગયું હતું. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે, 2026 માં સ્થિતિ વધુ ગંભીર બનશે. કોલંબિયા યુનિવર્સિટી (Columbia University) ના વૈજ્ઞાનિક હાનસેને જણાવ્યું છે કે, આ માત્ર એક અનુમાન નથી, પરંતુ ગાણિતિક મોડલ્સ (Mathematical Models) પર આધારિત ગંભીર ચેતવણી છે.

શું છે આ અલ-નીનો અને સુપર અલ-નીનો? અલ-નીનો એ પ્રશાંત મહાસાગર (Pacific Ocean) માં સર્જાતી એક કુદરતી ઘટના છે. જ્યારે દરિયાનું પાણી સામાન્ય કરતા ઘણું ગરમ થઈ જાય, ત્યારે તેને સુપર અલ-નીનો કહેવામાં આવે છે. આના કારણે પૃથ્વીની હવાનું વહેણ બદલાય છે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક હવામાન પર પડે છે. વૈજ્ઞાનિકોના મતે 2025 ના બીજા ભાગમાં અલ-નીનો શરૂ થશે, જેની વિનાશક અસર 2026 માં પૂર્ણરૂપે જોવા મળશે.

ડૉ. જેમ્સ હાનસેનની આગાહી કેમ મહત્વની છે? જેમ્સ હાનસેને જ 1988 માં પહેલીવાર અમેરિકી કોંગ્રેસને ચેતવણી આપી હતી કે, માનવીય પ્રવૃત્તિઓને કારણે પૃથ્વી ગરમ થઈ રહી છે. તેમની નવી રિપોર્ટ મુજબ માર્ચ 2026 સુધીમાં મહાસાગરના ઉપરના 300 મીટર પાણીનું તાપમાન સામાન્ય કરતા 1 ડિગ્રી વધુ હતું, જે એપ્રિલ સુધીમાં 1.6 ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું છે. વર્ષ 2026 નું તાપમાન 2024 કરતા પણ 0.06 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધુ રહેવાની શક્યતા છે.

ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને અલ-નીનોનો ખતરનાક કોમ્બો કોલસો, પેટ્રોલ અને ગેસના વપરાશથી હવામાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડ (CO2) નું પ્રમાણ વધ્યું છે. જ્યારે કુદરતી અલ-નીનો આ ગ્લોબલ વોર્મિંગ સાથે મળે છે, ત્યારે તે ‘બળતામાં ઘી’ હોમવાનું કામ કરે છે. હાનસેનના મતે, વાયુ પ્રદૂષણ – એરોસોલ (Aerosol) ઘટવાને કારણે પણ ગરમી વધી છે, કારણ કે પ્રદૂષણ અત્યાર સુધી સૂર્યના કિરણોને પરાવર્તિત કરી ઢાલ (Shield) તરીકે કામ કરતું હતું.

ભારત અને વૈશ્વિક સ્તરે થનારી અસરો ભારત જેવા ખેતીપ્રધાન (Agrarian) દેશ માટે આ સ્થિતિ પડકારજનક રહેશે. રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ અને દિલ્હીમાં તાપમાન 45 થી 50 ડિગ્રીને પાર કરી શકે છે. અલ-નીનોને કારણે વરસાદ ઓછો પડવાની શક્યતા રહે છે, જેની અસર કૃષિ ઉત્પાદન (Agricultural Production) પર પડશે. વૈશ્વિક સ્તરે ઓસ્ટ્રેલિયામાં દુષ્કાળ અને દક્ષિણ અમેરિકામાં પૂરનો પ્રકોપ વધી શકે છે. આર્કટિક (Arctic) માં બરફ પીગળવાની ગતિ તેજ થશે, જેનાથી દરિયાઈ સ્તર (Sea Level) વધશે.

શું આપણે તૈયાર છીએ? વૈજ્ઞાનિકોની આ ચેતવણી આપણને સુધરવાની છેલ્લી તક આપી રહી છે. આપણે અશ્મિભૂત ઈંધણ (Fossil Fuels) નો વપરાશ ઘટાડી સૌર (Solar) અને પવન ઉર્જા (Wind Energy) તરફ વળવું પડશે. વર્ષ 2026 ની આ આગાહી પૃથ્વીના અસ્તિત્વ માટેની ચેતવણી છે. NOAA અને ECMWF જેવી સંસ્થાઓ પણ આ જોખમ તરફ ઈશારો કરી રહી છે.