ભારતે 2020-21માં યુક્રેનમાંથી 17.44 LMT ખાદ્ય તેલ અને રશિયા પાસેથી 3.48 LMT ખાદ્ય તેલની આયાત કરી

રાંધણ તેલના ભાવમાં વધારાને અંકુશમાં લેવા માટે કેન્દ્રએ ક્રૂડ પામ ઓઈલ, ક્રૂડ સોયાબીન ઓઈલ અને ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી 2.5 ટકાથી ઘટાડીને શૂન્ય કરી દીધી છે.

રિફાઈન્ડ સોયાબીન ઓઈલ અને રિફાઈન્ડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી વર્તમાન 32.5% થી ઘટાડીને 17.5% કરવામાં આવી છે અને રિફાઈન્ડ પામ ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી 17.5%થી ઘટાડીને 12.5% કરવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય ઉપભોક્તા બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ રાજ્ય મંત્રી સુશ્રી સાધ્વી નિરંજન જ્યોતિએ આજે લોકસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં રશિયા અને યુક્રેનમાંથી ખાદ્યતેલોની આયાતની વિગતો દર્શાવી છે. :

વર્ષ (એપ્રિલ-માર્ચ)	Import of edible oils from Ukraine યુક્રેનથી ખાદ્યતેલની આયાત (LMTમાં)	Imports of edible oils from Russia રશિયાથી ખાદ્યતેલની આયાત (LMTમાં)
2018-19	24.87	0.46
2019-20	19.77	3.81
2020-21	17.44	3.48

 સ્ત્રોત: વાણિજ્ય વિભાગ

ખાદ્ય તેલની આયાત ઓપન જનરલ લાયસન્સ (OGL) હેઠળ છે. ખાનગી ઉદ્યોગ વિદેશમાંથી જરૂરી જથ્થાની આયાત કરે છે. સરકારે આયાતની સુવિધા માટે ખાનગી ઉદ્યોગ/ખાદ્ય તેલ એસોસિએશનો સાથે બેઠકો યોજી છે.

વનસ્પતિ તેલની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ઉત્પાદનમાં વધારો કરીને ખાદ્ય તેલની આયાત ઘટાડવા માટે ભારત સરકાર 2018-19થી દેશમાં તેલીબિયાંની ઉત્પાદકતા અને ઓઈલ પામ અને ટ્રી બોર્ન તેલીબિયાંનું ક્ષેત્રફળ વિસ્તરણ કરીને કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજના, રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા મિશન- તેલીબિયાં અને તેલ પામ (NFSM-OS&OP) અમલમાં મૂકી રહી છે.

હવે, સરકારે ઓઇલ પામ માટે એક અલગ મિશન શરૂ કર્યું છે, જે ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યો અને આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને દેશને ખાદ્ય તેલમાં આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે તેલ પામની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ખાદ્ય તેલ (ઓઇલ પામ) માટે રાષ્ટ્રીય મિશન NMEO (OP) છે –  .

સ્થાનિક પ્રાપ્યતામાં સુધારો કરવા અને ખાદ્યતેલોની કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે, સરકાર 2021-22 દરમિયાન ખાદ્ય તેલ પરની ડ્યુટી માળખાને તર્કસંગત બનાવી રહી છે જેથી સામાન્ય માણસના ભાવનો બોજ ઓછો થાય. નીચેના પગલાં લેવામાં આવ્યા છે:

·         રાંધણ તેલના ભાવમાં વધારાને અંકુશમાં લેવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ક્રૂડ પામ ઓઈલ, ક્રૂડ સોયાબીન ઓઈલ અને ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી 2.5 ટકાથી ઘટાડીને શૂન્ય કરી દીધી છે. આ તેલ પરનો કૃષિ ઉપકર 5% પર લાવવામાં આવ્યો છે.

·         રિફાઈન્ડ સોયાબીન ઓઈલ અને રિફાઈન્ડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી વર્તમાન 32.5% થી ઘટાડીને 17.5% કરવામાં આવી છે અને રિફાઈન્ડ પામ ઓઈલ પરની મૂળભૂત ડ્યુટી 17.5% થી ઘટાડીને 12.5% કરવામાં આવી છે.

·         સરકારે રિફાઈન્ડ પામ ઓઈલની મફત આયાતને 31.12.2022 સુધી લંબાવી છે.

·         ક્રૂડ પામ ઓઈલ, ક્રૂડ સોયાબીન ઓઈલ અને ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ પર શૂન્ય ટકાની આયાત જકાતનો વર્તમાન મૂળ દર 30મી સપ્ટેમ્બર, 2022 સુધી લંબાવવામાં આવ્યો છે અને રિફાઈન્ડ પામ ઓઈલ પર આયાત જકાતનો દર 12.5%, રિફાઈન્ડ સોયાબીન તેલ અને રિફાઈન્ડ સનફ્લાવર પર લંબાવવામાં આવ્યો છે. 17.5%ના દરે તેલ પણ 30મી સપ્ટેમ્બર, 2022 સુધી લંબાવવામાં આવ્યું છે.

·         ખાદ્ય તેલના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે, NCDEX પર સરસવના તેલના વાયદાના વેપારને સ્થગિત કરવામાં આવ્યા છે અને સ્ટોક મર્યાદા લાદવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગે 8મી ઓક્ટોબર, 2021થી 31મી માર્ચ, 2022 સુધીના સમયગાળા માટે ખાદ્ય તેલ અને તેલીબિયાં પર સ્ટોક મર્યાદા લાદી હતી. .

વધુમાં, 03મી ફેબ્રુઆરી, 2022થી ખાદ્ય તેલ, તેલ અને તેલ-તેલની સ્ટોક મર્યાદાના જથ્થાને નિર્દિષ્ટ કરતા સુધારેલા આદેશ “પરવાનાની આવશ્યકતાઓ, સ્ટોક મર્યાદાઓ અને ચોક્કસ ખાદ્ય સામગ્રી (સુધારા) ઓર્ડર, 2022 પરના હલનચલન પ્રતિબંધોને દૂર કરવાની” સૂચના આપવામાં આવી છે. તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે. દેશમાં ખાદ્ય તેલ અને તેલ-બીજની સરળ ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે.