અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જંગ જામશે તો ભારત પર કેવી થશે અસર? જાણો સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ

US Iran Conflict Impact on India | અમેરિકા (USA) અને ઈરાન (Iran) વચ્ચેનો તણાવ અત્યારે ખતરનાક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. ઈરાને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવાનો દાવો કર્યો છે, જ્યારે અમેરિકાએ કડક કાર્યવાહીની ચેતવણી આપી છે. જો આ બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ (War) થાય છે, તો તેની સીધી અને ગંભીર અસર ભારત પર જોવા મળી શકે છે.

1. મોંઘવારી અને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ (Crude Oil Prices)

ઈરાન વિશ્વના કુલ તેલ ઉત્પાદનનો 4-5% હિસ્સો ધરાવે છે. જો સંઘર્ષ વધશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ આયાત (Import) કરતું હોવાથી દેશમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધશે અને તેનાથી મોંઘવારી (Inflation) વધવાનું જોખમ છે.

2. એનર્જી સિક્યોરિટી પર ખતરો (Energy Security)

ભારત તેની જરૂરિયાતનું લગભગ અડધું તેલ અને LNG (Liquefied Natural Gas) હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) દ્વારા મંગાવે છે. જો આ જળમાર્ગ બંધ થાય અથવા તેમાં અવરોધ આવે, તો ભારત માટે ઉર્જા સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.

3. નિકાસ અને આર્થિક હિતો (Exports & Economic Interests)

જોકે ઈરાન સાથે ભારતનો સીધો વેપાર ઓછો છે, પરંતુ અમેરિકા તે દેશો પર 25% ટેરિફ (Tariff/Tax) લગાવવાની ધમકી આપી રહ્યું છે જે ઈરાન સાથે વેપાર કરે છે. આનાથી ભારતની નીચે મુજબની નિકાસ પર અસર પડી શકે છે:

• બાસમતી ચોખા (Basmati Rice)

• ફળો અને ડ્રાયફ્રૂટ્સ (Fruits and Nuts)

• પેમેન્ટ સિસ્ટમ: સપ્લાય ચેઈન ખોરવાતા પેમેન્ટ મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.

4. ચાબહાર પોર્ટ અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ (Chabahar Port)

ભારત માટે ઈરાનનું ચાબહાર પોર્ટ (Chabahar Port) મધ્ય એશિયા સુધી પહોંચવા માટે ખૂબ મહત્વનું છે. અમેરિકાના દબાણ હેઠળ આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતનું રોકાણ (Investment) જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. જો ભારત અહીંથી પાછળ હટે, તો ચીન (China) આ તકનો લાભ ઉઠાવી શકે છે.

5. ભારતીયોની સુરક્ષા (Safety of Indians)

ખાડી દેશોમાં (Gulf Region) આશરે 80 થી 90 લાખ ભારતીયો વસે છે. યુદ્ધની સ્થિતિમાં સાઉદી અરેબિયા, UAE અને કતારમાં રહેતા ભારતીયોની સુરક્ષા અને તેમના રોજગાર પર મોટું સંકટ આવી શકે છે.

ભારત માટે સંતુલન જાળવવું અનિવાર્ય (Diplomatic Balance)

ભારતે અમેરિકા સાથેની તેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી (Strategic Partnership) જાળવી રાખવાની સાથે ઈરાન સાથેના જૂના સંબંધોને પણ સાચવવાના છે. ભારત અત્યાર સુધી સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં (United Nations) તટસ્થ રહ્યું છે, પરંતુ આગામી સમયમાં વિદેશ નીતિ (Foreign Policy) માટે આ અગ્નિપરીક્ષા સમાન સાબિત થશે.