NRI પાસેથી પ્રોપર્ટી ખરીદવા પર TDS ના નિયમો બદલાયા, 1 ઓક્ટોબરથી TAN નંબરની જરૂર નહીં રહે

NRI Property TDS | બિન નિવાસી ભારતીયો (NRI) પાસેથી મિલકત કે પ્રોપર્ટી ખરીદનારા ભારતીય નાગરિકો માટે કેન્દ્ર સરકાર અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) દ્વારા રાહત આપનારા સમાચાર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

1 ઓક્ટોબર 2026 થી લાગુ થઈ રહેલા નવા આવકવેરા નિયમો મુજબ, NRI પાસેથી જમીન, મકાન કે ફ્લેટ ખરીદતી વખતે ભારતીય ખરીદદારોએ હવે અલગથી TAN (Tax Deduction Account Number) લેવાની જરૂર રહેશે નહીં. સરકારના આ નિર્ણાયક પગલાથી રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રે ખરીદીની જટિલ પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનશે.

નવા સુધારેલા નિયમો અનુસાર, હવે કોઈપણ રેસિડેન્ટ ઈન્ડિવિઝ્યુઅલ અથવા હિન્દુ અવિભક્ત કુટુંબ (HUF) પોતાના PAN (Permanent Account Number) નો ઉપયોગ કરીને જ પ્રોપર્ટી ખરીદી પર TDS કાપી શકશે અને તેને સરકારમાં જમા કરાવી શકશે.

CBDT દ્વારા જાહેર કરાયેલા નોટિફિકેશન નંબર 121/2026 મુજબ, આવકવેરા પોર્ટલ પર ફોર્મ નંબર 141 માં એક નવું ‘Schedule E’ ઉમેરવામાં આવ્યું છે.

આ નવા ફોર્મ દ્વારા ખરીદદાર પ્રોપર્ટીની વિગતો, NRI વેચનારનું નામ, PAN નંબર અને કપાયેલા TDS નો હિસાબ સરળતાથી સીધો સબમિટ કરી શકશે.

તમામ પ્રવાસી અને રેસિડેન્ટ ખરીદદારોએ ખાસ નોંધ લેવી કે આ ફેરફાર માત્ર પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે છે, TDS ના દરો અથવા ટેક્સ કાપવાની જવાબદારી નાબૂદ કરવામાં આવી નથી.

જ્યારે કોઈ ભારતીય રહેવાસી NRI પાસેથી મિલકત ખરીદે છે, ત્યારે તેણે નિયમ મુજબ 12.5% થી 30% સુધીનો TDS (લાંબા ગાળાના કે ટૂંકા ગાળાના કેપિટલ ગેઇન્સ તેમજ સરચાર્જ અને સેસ સહિત) કાપવો પડે છે.

રેસિડેન્ટ ભારતીયોની મિલકત ખરીદીમાં રૂ. 50 લાખની મર્યાદા હોય છે, પરંતુ NRI પ્રોપર્ટી ખરીદીમાં પ્રોપર્ટીની કિંમત ગમે તેટલી હોય, પહેલા રૂપિયાથી જ TDS કાપવો ફરજિયાત છે.

અત્યાર સુધીના જૂના નિયમો મુજબ, જો કોઈ સામાન્ય વ્યક્તિ એકવાર માટે પણ NRI પાસેથી ઘર ખરીદતો, તો તેણે ફરજિયાતપણે TAN નંબર માટે અરજી કરવી પડતી હતી. ત્યારબાદ ક્વાર્ટરલી TDS રિટર્ન ફાઇલ કરવું પડતું હતું.

જો ખરીદદાર ભૂલથી આ પ્રક્રિયામાં વિલંબ કરે, તો તેના પર ભારે પેનલ્ટી અને વ્યાજ લાદવામાં આવતું હતું. આ જટિલતાના કારણે ઘણા ખરીદદારો NRI પ્રોપર્ટી ખરીદવાનું ટાળતા હતા અથવા ભૂલો કરતા હતા, જેના કારણે NRI વેચનારને પણ તેમના ટેક્સ ક્રેડિટ ફોર્મ 26AS માં મેળવવામાં મુશ્કેલી પડતી હતી.

1 ઓક્ટોબર 2026 થી આ સિસ્ટમ PAN આધારિત થઈ જવાથી ખરીદદારોને TAN ની ઝંઝટમાંથી મુક્તિ મળશે. TDS ની રકમ કાપ્યા બાદ 30 દિવસની અંદર ફોર્મ 141 ભરીને ટેક્સ જમા કરવાનો રહેશે અને ત્યારબાદ 15 દિવસમાં NRI વેચનારને ફોર્મ 132 (TDS સર્ટીફિકેટ) આપવાનું રહેશે.

જોકે, આ નવો સુધારો માત્ર વ્યક્તિગત ખરીદદારો અને HUF માટે જ છે. જો કોઈ કંપની, LLP કે ફર્મ NRI પાસેથી મિલકત ખરીદે છે, તો તેમણે હજુ પણ TAN નંબર મેળવવો ફરજિયાત રહેશે.