ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેની 21 કલાકની શાંતિ મંત્રણા નિષ્ફળ: મિડલ ઈસ્ટમાં ફરી યુદ્ધના વાદળો, જેડી વેન્સની કડક ચેતવણી

Iran US Peace Talks | પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદ (Islamabad) માં આયોજિત અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની હાઈ-પ્રોફાઈલ શાંતિ મંત્રણા કોઈ પણ નક્કર પરિણામ વિના સમાપ્ત થઈ છે. સતત ૨૧ કલાક સુધી ચાલેલી બે રાઉન્ડની વાતચીત બાદ અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ હવે કોઈ પણ ડીલ (Deal) વિના પરત ફરી રહ્યા છે. આ નિષ્ફળતાએ વિશ્વભરમાં ચિંતા જગાવી છે, કારણ કે તેનાથી બે અઠવાડિયાના સીઝફાયર (Ceasefire) ના અંત અને મધ્ય પૂર્વમાં ફરી મોટા પાયે યુદ્ધ શરૂ થવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સનું (JD Vance) આક્રમક વલણ અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં જણાવ્યું હતું કે, “અમે અમારી સર્વોત્તમ ઓફર આપી હતી, પરંતુ ઈરાને તેનો સ્વીકાર કર્યો નથી. આ સમજૂતી ન થવી એ અમેરિકા કરતા ઈરાન માટે વધુ નુકસાનકારક સાબિત થશે.” વેન્સે ભારપૂર્વક કહ્યું કે અમેરિકાને એવી ખાતરી જોઈએ છે કે ઈરાન ક્યારેય પરમાણુ હથિયારો (Nuclear Weapons) બનાવશે નહીં, પરંતુ ઈરાને આ શરત પર સહમતી દર્શાવી નથી.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માં તણાવ સૌથી મોટો વિવાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને છે. અમેરિકી સેનાના સેન્ટકોમ (CENTCOM) મુજબ, અમેરિકાએ દરિયાઈ માર્ગને સુરક્ષિત કરવા માટે બે ડિસ્ટ્રોયર (Destroyer) જહાજો તૈનાત કર્યા છે જેથી ઈરાન દ્વારા બિછાવવામાં આવેલી બારૂદી સુરંગો (Mines) હટાવી શકાય. બીજી તરફ, ઈરાને ધમકી આપી છે કે જો તેમના દરિયાઈ ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન થશે તો તેઓ વળતો હુમલો કરશે.

નેતન્યાહુની ચેતવણી અને ઈરાની સંસદના સ્પીકરનો ભાવનાત્મક સંદેશ જ્યારે શાંતિ વાટાઘાટો ચાલી રહી હતી, ત્યારે જ ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ (Benjamin Netanyahu) વિડિયો સંદેશ દ્વારા લલકાર્યું કે, “ઈરાન વિરુદ્ધનું અભિયાન હજુ પૂરું થયું નથી.” તેમણે દાવો કર્યો કે ઇઝરાયેલના હુમલાઓએ ઈરાનના ન્યૂક્લિયર પ્રોગ્રામને (Nuclear Program) મોટું નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.

બીજી તરફ, ઈરાની સંસદના સ્પીકર ગાલિબાફ (Qalibaf) ઇસ્લામાબાદ પહોંચ્યા ત્યારે તેમની સાથે ૨૮ ફેબ્રુઆરીના મિસાઈલ હુમલામાં માર્યા ગયેલા નિર્દોષ બાળકોની તસવીરો હતી. તેમણે આ હુમલાઓ માટે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલને જવાબદાર ગણાવી વિશ્વનું ધ્યાન દોર્યું હતું.

વૈશ્વિક અસરો અને તેલ બજાર જો આ વાટાઘાટો ફરી શરૂ નહીં થાય, તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો (Global Oil Supply) જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી વિશ્વનો ૨૦% તેલ વેપાર થાય છે. જો અહીં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય તો ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારત સહિત તમામ દેશોના અર્થતંત્ર (Economy) પર પડશે. હાલમાં લેબનોન (Lebanon) માં પણ હુમલાઓ ચાલુ હોવાથી પરિસ્થિતિ વધુ નાજુક બની રહી છે.