ગાઝા બોર્ડર નજીક ઈઝરાયેલના તટ પર સ્પર્મ વ્હેલનો મૃતદેહ મળ્યો: પર્યાવરણ પ્રેમીઓમાં ચિંતા

Sperm Whale Israel | ઈઝરાયેલ (Israel) ના દરિયાકાંઠે તાજેતરમાં બે અત્યંત દુર્લભ અને સંકટગ્રસ્ત દરિયાઈ જીવોના મૃતદેહ મળી આવતા વૈજ્ઞાનિકોમાં ચિંતા પ્રસરી ગઈ છે. 24 February 2026 ના રોજ દક્ષિણ ઈઝરાયેલના દરિયાકાંઠે એક વિશાળ સ્પર્મ વ્હેલ (Sperm Whale) અને એક મોટા લેધરબેક સમુદ્રી કાચબા (Leatherback Sea Turtle) ના અવશેષો મળી આવ્યા હતા. આ બંને પ્રજાતિઓ હાલ લુપ્ત થવાના આરે છે અને ઈઝરાયેલના કિનારે ભાગ્યે જ જોવા મળે છે.

સ્પર્મ વ્હેલનો મૃતદેહ અને તપાસ

મંગળવારે સવારે ઈઝરાયેલના સૌથી દક્ષિણી ભૂમધ્ય સમુદ્ર કિનારે આવેલા ઝિકિમ બીચ (Zikim Beach) પર એક મૃત સ્પર્મ વ્હેલ કિનારે તણાઈ આવી હતી. આ સ્થળ ગાઝા (Gaza) સરહદ નજીક આવેલું છે. ઈઝરાયેલની નેચર એન્ડ પાર્ક્સ ઓથોરિટી (Nature and Parks Authority) ની ટીમે તાત્કાલિક ઘટનાસ્થળે પહોંચીને તપાસ (Necropsy) શરૂ કરી હતી.

ડેલ્ફિસ એસોસિએશન (Delphis Association) ના નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારથી દરિયાઈ સંશોધન શરૂ થયું છે ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં ઈઝરાયેલના તટ પર માત્ર 8 સ્પર્મ વ્હેલના મૃતદેહ મળ્યા છે. સ્પર્મ વ્હેલ દુનિયાનું સૌથી મોટું દાંત ધરાવતું શિકારી જીવ છે, જે સમુદ્રના ઊંડાણમાં ડૂબકી લગાવીને શિકાર કરે છે.

2021મા, ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ફોર કન્ઝર્વેશન ઓફ નેચર (IUCN) દ્વારા આ વ્હેલને એન્ડેન્જર્ડ (Endangered) એટલે કે સંકટગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવી હતી. ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં તેમની સંખ્યા માત્ર 250 થી 2500 ની વચ્ચે જ રહી છે.

લેધરબેક કાચબાની પણ કરુણ વિદાય

તે જ દિવસે, તેલ અવીવની ઉત્તરે આવેલા હર્ઝલિયા (Herzliya) બીચ પર એક વિશાળ લેધરબેક કાચબાનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો. આ વિશ્વની સૌથી મોટી કાચબાની પ્રજાતિ છે. કાચબાનો દેહ ઘણો સડી ગયો હતો અને તેના પર પ્લાસ્ટિક (Plastic) ની વસ્તુઓ ચોંટેલી જોવા મળી હતી. નિષ્ણાતોના મતે, આ કાચબા ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં પ્રજનન કરતા નથી પરંતુ એટલાન્ટિક મહાસાગરથી અહીં આવે છે.

મોત પાછળના કારણો

દરિયાઈ નિષ્ણાત યાનિવ લેવીએ જણાવ્યું હતું કે આ દુર્લભ જીવોના મૃત્યુ માટે મુખ્યત્વે માનવીય પ્રવૃત્તિઓ જવાબદાર છે:

પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ: પ્લાસ્ટિકની બેગ કે અન્ય વસ્તુઓ ખાઈ લેવાથી પાચનતંત્ર બ્લોક (Block) થઈ જાય છે.

માછીમારીના સાધનો: માછીમારીની જાળ અથવા રસીઓમાં ફસાઈ જવાથી આ જીવો શ્વાસ રૂંધાવાને કારણે મૃત્યુ પામે છે.

અવાજનું પ્રદૂષણ: સમુદ્રમાં જહાજો અને અન્ય પ્રવૃત્તિઓનો અવાજ પણ તેમને નુકસાન પહોંચાડે છે.

આ બંને ઘટનાઓ દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ માટે ખતરાની ઘંટડી સમાન છે. ઈઝરાયેલ સરકાર અને વિવિધ NGO આ પ્રજાતિઓને બચાવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ વધતું જતું પ્રદૂષણ અને માછીમારીના કડક નિયમોનો અભાવ તેમના અસ્તિત્વ માટે મોટો પડકાર છે.