અમેરિકા-ઈરાન વિવાદમાં ભારત બનશે મધ્યસ્થી, રશિયાના નિવેદનથી પાકિસ્તાનને મરચા લાગ્યા

India Mediator Role | દિલ્હી (Delhi) ખાતે યોજાયેલી બ્રિક્સ (BRICS) દેશોના વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન રશિયાના (Russia) વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે (Sergey Lavrov) ભારતને લઈને એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે, જેનાથી પાકિસ્તાનને (Pakistan) મોટો ઝટકો લાગ્યો છે.

લાવરોવે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા (America) અને ઈરાન (Iran) વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવમાં ભારત ‘લોન્ગ ટર્મ મેડિએટર’ (Long-term Mediator) એટલે કે લાંબા ગાળાના મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તેમણે ભારતના વિશાળ કૂટનીતિક અનુભવ (Diplomatic Experience) અને સંતુલિત વિદેશ નીતિની (Foreign Policy) પ્રશંસા કરતા કહ્યું કે, જો બંને દેશોને ભરોસાપાત્ર મધ્યસ્થી જોઈતો હોય તો ભારત શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.

રશિયાનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે પાકિસ્તાન પોતાને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જોકે, પાકિસ્તાનની ભૂમિકા પર અનેક સવાલો ઉભા થયા છે.

અમેરિકી સેનેટર (US Senator) લિન્ડસે ગ્રાહમે ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું કે તેમને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતા પર વિશ્વાસ નથી. અમેરિકી મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં (Media Reports) દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પાકિસ્તાને ઈરાની લશ્કરી વિમાનોને નૂર ખાન એરબેઝ (Noor Khan Airbase) પર પાર્કિંગની મંજૂરી આપી હતી, જેથી તેમને અમેરિકા કે ઈઝરાયેલના (Israel) હુમલાથી બચાવી શકાય. આ આરોપો બાદ પાકિસ્તાનની નિષ્પક્ષતા પર શંકાની સોય સેવાઈ રહી છે.

બીજી તરફ, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વ્યાપારી ભાગીદારી (Economic Partnership) મજબૂત છે, જ્યારે ઈરાન સાથે પણ ભારતના ઊર્જા અને કનેક્ટિવિટી (Connectivity) સંબંધો ગાઢ છે.

બ્રિક્સ બેઠક દરમિયાન વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે (S. Jaishankar) પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે શાંતિ ટુકડાઓમાં લાવી શકાતી નથી. તેમણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) અને રેડ સી (Red Sea) જેવા દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષાને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે અનિવાર્ય ગણાવી હતી.

આ બેઠકમાં ઈરાન અને UAE વચ્ચે તીખી ચર્ચા (Heated Debate) પણ જોવા મળી હતી, જેમાં લાવરોવે હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી (Prime Minister Narendra Modi) અને લાવરોવ વચ્ચેની મુલાકાતમાં પણ યુક્રેન (Ukraine) અને પશ્ચિમ એશિયાની (West Asia) સ્થિતિ પર ચર્ચા થઈ હતી.

ભારતની આ મજબૂત કૂટનીતિએ તેને વૈશ્વિક મંચ પર એક જવાબદાર મધ્યસ્થી તરીકે પ્રસ્થાપિત કર્યું છે, જ્યારે પાકિસ્તાન અલગ-થલગ પડતું જણાય છે. બ્રિક્સ હવે 11 દેશોનું સંગઠન બની ચૂક્યું છે જે વિશ્વની 49.5% વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.ઙ